Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Pan

De mythologische figuur Pan is oorspronkelijk een natuurgod. In de beeldende kunsten wordt hij weergegeven als een halfmens, halfdier. Pan heeft het lichaam van een mens, maar soms de poten en de kop van een bok. Meestal heeft hij horens en een sik en af en toe ook een staart. Pan wordt voor het eerst in een Homerische hymne beschreven en geldt daar als de god van de bergen, de weiden en het landleven. De god is uiterst amoureus en jaagt vooral achter de nimfen aan, die dikwijls voor hem wegvluchten. Toen de nimf Syrinx door Pan achterna werd gezeten en niet wilde ingaan op zijn avances, werd zij door hem in riet veranderd. De syrinx (panfluit), het muziekinstrument dat door Pan wordt bespeeld, is vervaardigd uit riet en genoemd naar deze nimf. Pans plotselinge verschijning kan angst en paniek veroorzaken bij mensen en dieren.

Het standbeeld van Pan betreft waarschijnlijk een Romeinse kopie naar een Grieks origineel, hoewel het beeld ook in de laat-hellenistische tijd vervaardigd zou kunnen zijn. Pan is geheel naakt weergegeven. Het enige dierlijke aan hem zijn de hoorntjes op zijn hoofd. De jeugdige god staat in een klassieke contrapost-houding; het lichaam rust op het rechterbeen, terwijl het linkerbeen schuin opzij geplaatst is. Deze prachtig uitgewerkte pose doet denken aan de meesterwerken van Praxiteles, de bekendste Griekse beeldhouwer uit de vierde eeuw v. Chr. Het beeld staat op een veelhoekige plint en wordt aan de achterzijde gestut door een boomstronk. Pan heft zijn linkerhand ter hoogte van zijn middel en houdt daarmee een panfluit (syrinx) met negen pijpjes vast. In zijn naar beneden gestrekte rechterarm heeft hij een herdersstok (pedum). Met enigszins schuin afgewend en licht gebogen hoofd, kijkt de natuurgod naar het instrument in zijn linkerhand.

Het beeld van Pan is op verschillende plaatsen gebroken en gerestaureerd. Onder andere de benen, de armen en de hals zijn gebroken. Gerestaureerd zijn de horens op het hoofd en de neuspunt, een deel van de rechterhand met de herdersstok en de vingers van de linkerhand met de panfluit, waarvan alleen de eerste pijp antiek is. De plint met niet-antieke profilering, de voeten en het onderstuk van de stuttende boomstam zijn eveneens aangevuld.

Grieken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: