Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Nederland in de 10de en 11de eeuw in Europese context

Het Rijksmuseum van Oudheden wil in 2023 een overzichtstentoonstelling presenteren over Nederland in de 10de en 11de eeuw in Europese context. Met een publieksboek, een korte film over deze periode, een educatief programma met intergenerationeel leren en een escape game. De tentoonstelling krijgt de vorm van een evocatieve reis door Nederland rond het jaar 1000. Die eindigt bij de palts in Nijmegen, waar de Duitse keizer Otto II en zijn Byzantijnse vrouw Theophanu op bezoek zijn.

Doel project

Het doel van het project is te komen tot een nieuw en begrijpelijk beeld van de periode rond het jaar 1000 in Nederland, door middel van een inventarisatie van archeologische vondsten, resten van gebouwen en objecten uit de 10de en 11de eeuw en een synthese van het onderzoek daarnaar, en dit beeld communiceren aan een groot en gevarieerd publiek via een tentoonstelling, boek en film.

Waarom het jaar 1000?

De 10de en 11de eeuw zijn een onderbelichte periode in de Nederlandse geschiedenis, waarvoor archeologie de belangrijkste bron is. In deze eeuwen wordt Nederland met grote ontginningen en steenbouw herkenbaar. Recente opgravingen hebben veel informatie opgeleverd over de klimaatveranderingen en het alledaagse leven in de tijd van de eerste millenniumwisseling. ‘Nederland’ bestaat niet in die tijd, zodat we ook de grensregio’s met het huidige België (Luik) en Duitsland (Keulen, Aken) betrekken. Maar het gezag zat in Paderborn, of zelfs in Rome, en er werd veel gereisd en gehandeld. Zeker in de elfde eeuw komen mensen in onze streken met de hele wereld in aanraking: die eeuw eindigt met de eerste kruistocht naar Jeruzalem.

Project, team, stagemogelijkheden

Samenwerking met Koninklijk Nederlands Instituut Rome

Voor de duur van het project is Annemarieke Willemsen tevens aangesteld als Museum Fellow van het Koninklijk Nederlands Instituut Rome. Een deel van het onderzoek zal daar worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld naar belangrijke personages in de tentoonstelling, zoals Theophanu en Silvester II, keizerin en paus rond het jaar 1000. Maar ook naar pelgrimage vanuit Nederland naar Rome, apocalyptisch denken en ketterij. In het najaar van 2021 organiseren we op het Koninklijk Nederlands Instituut Rome een workshop over ‘Het jaar 1000 in Rome’.

Plannen

Oproep

Raphaël Rijntjes zoekt voor de inventarisatie contact met vele archeologische diensten, depots, musea en particulieren. We horen graag van mensen die voorwerpen uit de periode 900-1100 bezitten of kennen: r.rijntjes@rmo.nl.

Blijf op de hoogte

Facebook: @hetjaar1000
Instagram: @hetjaar1000
Twitter: @amwillemsen1

Mondriaan Fonds

Afbeelding bovenaan: Viking-drinkhoorn als reliekhouder, 11de eeuw (collectie: schatkamer OLV Maastricht)

Evangeliarium van Egmond, ca. 975 (collectie: KB)

Steelpan uit Assendelft, ca 1000 (collectie: RMO)

Het jaar 1000 Zwaard Ulfberht

Zwaard met naam Ulfberht, uit de Schelde, 1000-1025 (collectie: RMO)

Nieuws

April 2021 – Griffioen uit Istanbul | We bekijken in depot wat het Rijksmuseum van Oudheden uit 900-1100 van buiten Nederland in de collecties heeft. We blijken een mozaïek uit de Hagia Sophia in Istanbul te hebben! Een mooi groot stuk met een “vliegende griffioen” met twee tulpen op de achtergrond, al sinds 1744 in Leiden. De herkomst was in 1802 genoteerd als “Constantinopoli e ruderibus S. Sophiae”, de ruïnes van het bisschoppelijke paleis om de eigenlijk kerk/moskee heen. Dat is interessant, omdat het dan uit een elite-woning komt. Qua stijl sluit het aan bij Noord-Italiaanse mozaïeken uit de 10de-11de eeuw. De griffioen mag dus in de tentoonstelling. [AW]

Het jaar 1000 Mozaiek griffioen

Februari 2021 – Geld en portret! | Overleg met Paul Beliën van De Nederlandsche Bank over munten uit de 10de en 11de eeuw die we in de tentoonstelling kunnen laten zien. Het gaat vooral om zilvergeld en het is klein: munten zo groot als een duimnagel. We moeten ze dus laten zien met uitvergrotingen erbij, of misschien 3D-animaties. Ze zijn geslagen in o.a. Utrecht, Deventer, Stavoren, Maastricht en Leiden. Wat leuk is: op de munten staan mensen afgebeeld, zoals Hendrik II, Koenraad II en bisschop Adelbold. En ze zijn weergegeven zoals ze het zelf wilden, met de attributen van hun functie erbij. Daar kunnen we wat mee! [AW]

Het jaar 1000 Munt

Bezoek ons: