Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Paris

Deze askisten uit Volterra zijn versierd met scènes in reliëf. Centraal staat een jongeman bij een altaar met een palmtak in zijn hand. Een naakte vrouw staat naast hem, krijgers vallen hem aan. Afgebeeld is een tragisch verhaal uit de geschiedenis rond Troje. Prins Paris heeft zojuist een wedstrijd gewonnen. Daar wijst de palmtak op. Maar zijn broers denken dat hij een eenvoudige herdersjongen is en misgunnen hem zijn overwinning. De naakte vrouw is de godin van de liefde Aphrodite, die Paris ten huwelijk beloofde aan Helena. Zij onthult Paris’ identiteit, en redt hem zo van de dood. De tragiek is dat door Paris’ huwelijk met Helena de Trojaanse oorlog ontbrandt, en Troje zal vergaan.

De meeste urnen uit Volterra toont een reliëfversiering met een jongeman bij een altaar die een palmtak vasthoudt. Hij wordt bedreigd door omstanders met getrokken zwaard, soms door een vrouw met een bijl. De scène is het hoogtepunt uit de antiek-Griekse tragedie Alexander. Werken met deze titel worden aan zowel Euripides als Sophokles toegeschreven.

Het origineel van de tragedie is verloren gegaan, maar uit een samenvatting door de antieke auteur Hyginus (tweede eeuw na Chr.), aangevuld met enkele fragmenten van andere schrijvers, kan de plot als volgt gereconstrueerd worden. Hecuba, koningin van Troje, krijgt tijdens haar zwangerschap een droom dat zij een fakkel zal baren. Droomuitleggers verklaren dat haar toekomstige kind vernietiging voor Troje zal betekenen. Het kind zal moeten sterven. Na de geboorte van een zoontje zorgen dienaren ervoor dat het kind niet wordt omgebracht, maar in de bergen te vondeling wordt gelegd. Een berin ontfermt zich over het kleintje en zoogt hem, tot herders de jongen ontdekken en verder opvoeden. Zij geven hem de naam Paris.

Wanneer koning Priamos jaren later lijkspelen wil organiseren ter nagedachtenis aan zijn dood gewaande zoon, zoeken dienaren bij de herders een prachtige stier uit als eerste prijs en offerdier. Juist deze stier is het lievelingsdier van de herdersjongen. Paris vergezelt de stier naar Troje, doet mee aan de sportwedstrijden, en wint van alle andere deelnemers, onder wie de zonen van koning Priamos. Deze koningszonen ontsteken in woede over het feit dat zij door een slaaf uit het volk zijn verslagen, en achtervolgen de jongen naar het altaar van Zeus. Op het moment dat Deiphobos (een andere zoon van Priamos) de herder wil neersteken, herkent Kassandra (een dochter van Priamos) haar broer en onthult zijn identiteit, waarop een familiehereniging plaatsvindt. De tragedie eindigt hier. De toeschouwers in de Oudheid wisten echter dat Paris (wiens Griekse naam Alexander was) door zijn liefdesaffaire met koningin Helena van Mycene de Trojaanse Oorlog zou veroorzaken, waardoor de droom van Hecuba, de vernietiging van Troje, werkelijkheid zou worden. De scène op de Volterraanse askisten toont het moment van herkenning: Paris knielt met een palmtak, de prijs voor zijn overwinning, op het altaar, terwijl zijn broers met getrokken zwaard aanstormen. Aphrodite, niet Kassandra, onthult zijn identiteit; het gevaar van de dood is afgewend, Paris is verlost.

Een Latijnse vertaling van de tragedie door Ennius werd in Rome opgevoerd tussen 204 en 169 v.Chr. Van deze Alexander zijn slechts fragmenten bewaard gebleven, die wijzen op een optreden van Venus als reddende godin. Op enkele Volterraanse reliëfs draagt de reddende godin vleugels: hiermee is zij door de Etruskische kunstenaars geïnterpreteerd als de Etruskische demon Vanth, die optreedt als beschermengel.

Etrusken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: