Gesneden stenen

Selectie van gesneden stenen uit de collectie van het Rijksmuseum van OudhedenSelectie van gesneden stenen uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden
Camee met Venus (midden), Cupido (links) en Triton (rechts), gemaakt uit de halfedelsteen sardonyx (16de eeuw)Camee met Venus (midden), Cupido (links) en Triton (rechts), gemaakt uit de halfedelsteen sardonyx (16de eeuw)

In deze expositie zijn de mooiste en meest bijzondere (half)edelstenen uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden bijeengebracht. U ziet meer dan honderd voorbeelden van deze 'gesneden stenen'. Ze komen uit het oude Nabije Oosten, Egypte en de Klassieke Wereld. Vaak zijn ze niet groter dan een vingertop. De stenen zijn voorzien van gegraveerde voorstellingen van goden, dieren, symbolen, keizers en magische spreuken. 

Stenen met speciale krachten

De stenen dienden meerdere doelen. De oudste exemplaren werden gebruikt om een zegelafdruk mee te maken. Later werden ze gedragen voor de sier: meestal in een ring, maar ook als talisman of amulet. De verfijnde, gegraveerde voorstellingen zouden de stenen voorzien van zekere krachten. Een voorbeeld hiervan zijn de goden en rituelen die voorkomen op rolzegels uit Mesopotamië. Die zouden de verzegelde afspraken bestendigen en eigendommen beschermen.

Maak kennis met het vakmanschap van de kunstenaars

In de tentoonstelling maakt u kennis met het ongekende vakmanschap van de stenen-kunstenaars uit de oudheid en uit de eeuwen daarna. U ontdekt de symboliek achter steensoorten en de zeer uiteenlopende gegraveerde voorstellingen. In de zaal hangen enorme vergrotingen van een aantal van deze minutieuze tafereeltjes. Bovendien leert u de eigenaren en bewonderaars van de stenen kennen en de vele manieren waarop zij die door de eeuwen heen gebruikten. De expositie wordt aangevuld met prenten, tekeningen en antieke ladekastjes van negentiende-eeuwse verzamelaars.

Grootste verzameling gesneden stenen van Nederland

Dit is de eerste expositie over de rijke collectie 'gesneden stenen' van het Rijksmuseum van Oudheden. Die bestaat uit zo’n 4100 bewerkte (half)edelstenen, cilinder- en stempelzegels en zegelafdrukken. Het is de grootste verzameling van Nederland op dit gebied. Sommige stenen zijn duizenden jaren oud, terwijl andere pas in de zeventiende eeuw zijn gemaakt. Na sluiting van het GeldMuseum in 2013 werden zo'n 3800 stuks door het ministerie van OCW aan het Rijksmuseum van Oudheden overgedragen. Het andere deel van de collectie heeft het museum sinds de oprichting in 1818 zelf bijeen gebracht.