Livius e-nieuwsbrief augustus 2009: nieuws over de antieke wereld

10 augustus 2009

Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)

Livius e-mailnieuwsbrief 45, 10 augustus 2009

Onderstaande berichten zijn afkomstig uit de e-mailnieuwsbrief van Livius Onderwijs, een maandelijkse gratis nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de berichten berust bij de redactie van de Livius Nieuwsbrief. Als u de nieuwsbrief elke maand zelf als e-mail wilt ontvangen, stuur dan een e-mail met dit verzoek aan Livius.

Egypte

Een buste in Berlijn kan een vervalsing zijn.

Verder weinig nieuws - zelfs de onvermijdelijke doctor Zahi Hawass lijkt op vakantie - dus maar weer eens een mummie onder het röntgenapparaat; nog een; en nog een; en tot slot Kom Firin; Tell Dafna; Dakleh.

Mesopotamië

Zoek de verschillen: een Engels artikeltje en een Nederlands artikeltje over de schade in Babylon. Beide lijken terug te gaan op hetzelfde persbericht, maar het is leuk te zien hoe de Amerikaanse journalist de Hangende Tuinen alleen in het voorbijgaan noemt, terwijl zijn Nederlandse collega schrijft dat ze zijn verwoest. Dan wrijf je toch even in je ogen - de tuinen hebben namelijk nooit bestaan.

Alles wat u altijd al over de Mandeeërs wilde weten (maar te verlegen was om te vragen): een handig overzicht van waar het wetenschappelijk onderzoek staat, en waarop we wachten.

En verder: reconstructie van de standbeelden uit Tell Halaf, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Berlijn tot gruizels waren gebombardeerd. En de teruggave van oudheden door Nederland en Duitsland.

Iran en Centraal-Azië

Zoals bekend zijn er groepen die er plezier aan beleven de Iraanse Archeologische Dienst in diskrediet te brengen met negatieve berichtgeving over beschadigingen die ze zou hebben toegelaten of zelfs aangemoedigd. Dat laat onverlet dat in zulke artikelen, ondanks de toon, wel actuele informatie kan staan: een Achaimenidisch paleis, een Parthische site, een Parthische citadel (let op de sneer aan het einde) en een Sassanidische haven. Caveat lector.

Een van de beruchtste hoaxes waarmee de Iraanse Archeologische Dienst te maken heeft, is het gerucht dat bij de aanleg van de Sivanddam Padargadai onder water wordt gezet. Het water van het stuwmeer blijft in feite op ruime afstand, maar er zullen stroomafwaarts wel enkele zaken onder de golven verdwijnen. Een overzicht van enkele noodopgravingen.

Griekenland

Met een computerprogramma wordt geprobeerd de Santorinifresco's te reconstrueren.

Het Antikytheramechanisme blijkt een eeuw ouder dan altijd was aangenomen (filmpje).

Een erg interessant artikel over roest - ja, dat kan interessant zijn - wordt wat ontsierd door een opmerking over de "famed ancient Greek athlete Apoxyomenos".

En verder: Pavlopetri; schade in Cyrene; de Eufronioskrater; Hellenistische vondsten uit Ohrid (dat ligt niet in Griekenland, maar vooruit); Heraklea; en schade aan het Theater van Herodes Atticus.

Rome en zijn rijk

Er lijken goed-bewaarde Romeinse schepen gevonden te zijn in de Golf van Napels.

Een beetje vreemd bericht dat de antieke stad Altinum, de voorganger van Venetië, zou zijn herontdekt. Voor zover uw redacteur zich herinnert, lagen er al vondsten uit die stad in musea en is altijd bekend geweest dat de plaats bij het vliegveld van de Serenissima lag.

Een nog vreemder bericht over de vondst van een "groot" Romeins grensfort in Syrië. Afmetingen: wel drie hectare. Veel interessanter is het veldlazaret in Moravië.

Heel veelbelovend: de vondst van een grote villa, die van Vespasianus geweest zou zijn. De opgraver zegt "We found no inscription that says it belonged to the emperor, but the location, dating, size and quality of the building leave little doubt about its owner." Eerlijk gezegd behoudt uw redacteur zo zijn twijfels, maar het is in elk geval machtig interessant.

Duikers hebben voor de kust van Squillace, in de teen van Italië, een nog onbekende Romeinse nederzetting gevonden. Stiekem hoop je dan op het lang-gezochte Vivarium, waar Cassiodorus woonde.

En verder: een Italische krijger uit de Bronstijd; Etruskische huidcrème; Pompeii; de haven van Trafalgar; een tunnel bij Plovdiv; Nicopolis ad Istrum (en een ander bericht over dezelfde stad); een tempel voor Antinous in Tivoli.

Het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: een heiligdom voor Dolichenus in Vindolanda; Silchester; Colchester; Wanstead; en een filmpje over een fort aan de Muur van Hadrianus. En die skeletten waarover eerder werd bericht, zijn niet Romeins maar Saksisch.

Romeinen in de lage landen

Een leuke vondst: Romeinse grafheuvels -meervoud- bij IJsselstein.

En verder: het aquaduct van Tongeren; Boseind; Budel; een verbrande hut in Wageningen; een grafveld in Nijmegen; en het vervolgonderzoek naar de twee Romeinse forten van Velsen.

Dwaasheid

Die hadden we nog niet in deze rubriek: de Koperen Rol. En Koning Arthur! De Lijkwade van Turijn is weer eens in het nieuws - met vlekken die lijken op "Aramese" letters. Hoe je in vlekken het onderscheid tussen Aramese en Hebreeuwse letters kunt zien, staat er niet bij.

Internet

Een Nederlands initiatief om wetenschappelijke publicaties online te plaatsen. Een beetje laat (de Berliner Erklärung dateert alweer uit 2003), maar beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. In Frankrijk is vrijwel alles al digitaal leverbaar. Zo zijn de Acta Sanctorum hier beschikbaar en Mabillons Vetera Analecta daar.

Eveneens online: een bibliotheek aan wetenschappelijk proza uit de Oudheid. Niet prettig vormgegeven, maar Eukleides' Elementen, Ptolemaios' Almagest en Optica en Apollonios' Kegelsneden zijn nu binnen ieders bereik.

Ook interessant: het tijdschrift Bioarchaeology of the Near East; en database van inscripties uit Spanje (zoals deze suggestie om rechts te rijden); de papyruscollecties van negen Duitse universiteiten; en een alweer wat oudere site met boeken over de oude talen van Iran.

En dan is er de website Scribd, waar u complete boeken -ook vrij recente- kunt downloaden, zoals Graves' Greek Myths, delen van de Cambridge Ancient History, Bennet's Trajan. Optimus Princeps, de Cambridge History of Greek and Roman Warfare en Campbell's handige boekje over antieke artillerie.

En tot slot

Slimme varkens lezen Koolhaas; slimme vogels Aisopos.