Livius e-nieuwsbrief april 2009: nieuws over de antieke wereld

Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)

Livius e-mailnieuwsbrief 41, 10 april 2009

Onderstaande berichten zijn afkomstig uit de e-mailnieuwsbrief van Livius Onderwijs, een maandelijkse gratis nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de berichten berust bij de redactie van de Livius Nieuwsbrief. Als u de nieuwsbrief elke maand zelf als e-mail wilt ontvangen, stuur dan een e-mail met dit verzoek aan Livius.

Egypte

Er zijn al een tijdje plannen voor een onderwatermuseum in het Ptolemaïsche paleis in Alexandrië: een overzicht.

Reconstructie van het parfum van koningin Hatsepsut.

Een bericht over het gezicht onder de beroemde buste van Nefertiti in Berlijn biedt vooral oude wijn in nieuwe zakken: er was al eens een expositie over soortgelijk onderzoek, met vergelijkbare conclusies (2 op de Schaal van Ktesias).

En nu we het toch hebben over Egyptische koninginnen: het stoffelijk overschot van Arsinoë IV zou zijn gevonden, de zuster van Kleopatra, die door Marcus Antonius werd vermoord.

Over Zahi Hawass maken we in deze nieuwsbrief elke maand wel een grapje: door zijn flamboyante, larger than life presentatie heeft hij de egyptologie een serieuzer gezicht gegeven dan, pakweg, vijftien jaar geleden, toen egyptologen nog vaak werden geconfronteerd met piramidioten. Helaas is Hawass als egyptoloog betrouwbaarder dan als kenner van de contemporaine geschiedenis, getuige enkele recente uitspraken van het type waarvoor je in een West-Europees land met pensioen wordt gestuurd. De website die een een ander publiceerde is -zoals alle online informatiebronnen over het Nabije Oosten- niet zonder critici, maar dat doet aan de ernst van de zaak niet af.

En verder: overzicht van recente vondsten; scheepsarcheologie; de sfinx; een balsem-bed; twee beelden van Amenhotep III; graven in Dra Abu El-Naga, Luxor, Luxor (bis) en Saqqara; meer over het graf van Djehuty (interessant!); Jebel Barkal; Dashur; meer Dashur; aardig artikel over Deir Al-Medina; terugblik op de archeologische reddingsoperatie uit de tijd toen de Assuan-dam werd aangelegd; en een interview met Krzysztof Grzymski.

Irak en Syrië 

De goednieuwsshow van de laatste maanden gaat maar door: de opgraving van Ur is heropend, in Babylon zoekt men naar wegen om de schade ongedaan te maken (meer...) en museumstukken worden teruggegeven. Dat het niet allemaal rozengeur en manenschijn is, bewijzen Nimrod en Nineve.

Droogte en laag water maken het mogelijk anders ontoegankelijke archeologische sites te onderzoeken.

En verder: een kleitablet uit de omgeving van Homs (met een schattige vertaling); Qatna; standbeelden in Palmyra; een nieuwe blog over Antiochië; en een zuur stukje over de reizende Babylonexpositie.

Iran en Centraal-Azië

Bij Ramhormuz zijn twee Achaimenidische paleizen ontdekt, die bevestigen dat de Koninklijke Weg ("Shahi Road") liep langs deze stad in Khuzestan. Het aantal van 36 zuilen dat daarbij aan het daglicht zou zijn gekomen, suggereert dat het complex niet heel groot is.

Een artikel over een inscriptie uit Afghanistan uit de tijd van Alexander de Grote zou intrigerend hebben kunnen zien als er niet tevens in te lezen viel dat de taal, het Baktrisch, de oertaal van de Bulgaren is. Ondertussen kan het gaan om de eerste, verkeerd begrepen onderzoeksresultaten uit het twee jaar geleden gelocaliseerde Achaimenidische Baktra - dus we wachten geduldig.

"Teruggave van museumvoorwerpen": dat heeft meestal iets met Bagdad van doen, of met de Elgin Marbles, maar dit keer gaat het over Kabul.

En verder: de domesticatie van het paard, eerder dan altijd aangenomen; een graf uit Tajikistan van iemand die proto-Indo-Europees zal hebben gesproken; Gohar Tappeh; Takht-e Rustam; falend monumentenbeheer bij Susa (niet voor het eerst); misbruik van de diplomatieke post om oudheden te smokkelen.

Griekenland, Bulgarije en Turkije

Zoiets lezen we graag: de invloed van de Griekse wiskunde op de Romeinen.

Wat jammer nou: een artikel over de reconstructie van een laat-antiek snaarinstrument, maar zonder MP3tje om het te beluisteren.

Zoals gebruikelijk veel korte berichten: een stenen bijl uit de Bronstijd in Olympia; een werkplaats in Pella; een tweede-eeuws ruiterstandbeeld (waarom geen betere foto?), een antieke wijnboerderij; Nikopolis.

Een artikel over Gobekli Tepe biedt weinig nieuws, maar vat het belang van de site aardig samen; sla alleen de verschrikkelijke kop over.

Altijd prettig voor de voorbereiding van je vakantie: een blogger die weet waarover hij het heeft, schrijvend over zijn vakantie in een leuk buitenland. Ferrell Jenkins bezocht Turkije en beschrijft Hierapolis, een graf en een bron aldaar, en ook het museum.

En verder: zeer, zeer oud staal; de stad Bodrum wil iets meer gaan doen met met Mausoleum van Halikarnassos; het Artemision van Efese.

Rome en zijn Rijk

Interessant stuk over metalurgisch onderzoek naar Romeinse voorwerpen.

Archeologie wordt nog leuker als het gaat over wijn: dat de Romeinen de grondleggers van de wijnnijverheid in Bourgondië, bijvoorbeeld.

In Rome is een nieuw hoofd voor de archeologische dienst aangesteld.

Het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Housesteads Fort; een spectaculaire vondst van bijna 900 munten uit de IJzertijd; Taunton; Corbridge.

En verder: Nîmes en het aquaduct van Gadara in Jordanië.

Romeinen in de lage landen

Vorige maand berichtten we al over de ruzie -om de schaduw van een ezel- tussen Tongeren en Venlo over de precieze locatie van de ondergang van het Veertiende Legioen, maar de berichtgeving op GeenStijl is te aardig om niet nog een tweede keer naar dat geneuzel te verwijzen. De afstandsopgaven die Caesar verstrekt sluiten overigens het gelijk der Venlonaren uit, maar dat terzijde.

Je kon er de klok op gelijkstellen: films over de Slag in het Teutoburgerwoud, dit najaar tweeduizend jaar geleden. En meer nieuws uit de categorie "antieke horror": archeologisch bewijs dat de druïdes geen frisse jongens waren - maar zo'n vermoeden had u al.

En verder: een Romeins grafveld in Maasbree; een Romeinse zilverschat in Drente (datum 1 april, maar het lijkt een authentiek bericht); Aardenburg; en een kindergraf uit Ewijk.

Aftellen: het Gallo-Romaans Museum in Tongeren heropent op 21 mei.

Dwaasheid

Je zou willen dat dit een 1 april-grap was: de zuidoostelijke hoeken van piramiden bij Giza staan in één rechte lijn om Heliopolis aan te wijzen. Nou vooruit, als je niet al te precies meet, staat alles wel op een rechte lijn.

Het nieuws dat Alexander ligt begraven in Australië is trouwens gedateerd op 19 maart, dus vermoedelijk serieus bedoeld. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het ook serieus verdient te worden genomen.

En tot slot

Zelfs die tot vervelens toe getrokken parallel tussen Amerika en het Romeinse Rijk wordt weer grappig als 'ie in Doonesbury wordt getrokken.