Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Herstel van Romeinse grafkist

Bezoekers kunnen de restauratie van de Romeinse sarcofaag van Simpelveld live in het museum volgen. Ze kunnen van een afstandje meekijken en ook vragen stellen aan de restaurator. Het grootscheepse onderzoek en herstel van de stenen grafkist vindt plaats in een van de museumzalen van de vaste tentoonstelling Nederland in de Romeinse tijd. De live-restauratie van de bijna 2,5 meter lange kist duurt naar verwachting tot eind juni 2021.

Dagen en tijden

  • Dinsdag t/m donderdag, 14.00-17.00 uur (museum momenteel gesloten)

Wanneer de restaurator even met pauze is, geeft ze dat ter plekke op zaal aan.

Wat houdt de live-restauratie precies in?

De sarcofaag was in stukken gebroken toen hij in 1930 in het Limburgse dorp Simpelveld werd opgegraven. De negentig jaar oude draagconstructie onder de sarcofaag en de restauraties uit de vorige eeuw zijn inmiddels nodig aan vervanging toe. Daarom wordt de kist nu weer helemaal uit elkaar gehaald, opnieuw in elkaar gezet en voorzien van een modern onderstel. Daarnaast wordt gekeken of er wellicht nog verf- en pigmentresten te vinden zijn. Met röntgenonderzoek hopen de restauratoren te achterhalen of het klontje ijzer op de bodem van de kist inderdaad een verroest mesje is, zoals altijd werd aangenomen.

Sarcofaag met uniek beeldhouwwerk

De sarcofaag werd negentig jaar geleden in het Limburgse dorp Simpelveld gevonden. Het beeldhouwwerk aan de binnenkant maakt het tot een uniek overblijfsel uit de Romeinse tijd. Op de wanden is de eigenaresse van het graf afgebeeld, te midden van haar bezittingen in de luxe kamers van haar villa. In de kist zijn crematieresten, sieraden en parfumflesjes gevonden. Waarschijnlijk lagen er nog meer grafgiften in, maar een gat in een van de wanden van de kist doet vermoeden dat grafrovers de kist in het verleden al deels hebben leeggehaald.

Verder onderzoek

Onderzoek naar het botmateriaal in 2016 wees uit dat de dame van Simpelveld tussen 35 en 50 jaar oud was toen ze stierf. Ze leidde een goed leven, zonder zware arbeid. Het kleine Romeinse grafveld waar de kist is opgegraven, lag naast een villacomplex. Tussen 1937 en 1947 heeft het Rijksmuseum van Oudheden daar tijdens verdere opgravingen de restanten van twee gebouwen gevonden. Een van die gebouwen is vermoedelijk de villa waar deze dame heeft gewoond. De restauratie van de sarcofaag is aanleiding om de grafgiften opnieuw te bestuderen en de relatie met de twee nabijgelegen graven nader te onderzoeken.

Vereniging Rembrandt en Turing Foundation

Dit onderzoeksproject voor het oog van de museumbezoekers wordt uitgevoerd met steun van de Vereniging Rembrandt en de Turing Foundation, binnen het initiatief De kracht van onze Nederlandse collecties.

Logo's Vereniging Rembrandt en Turing Foundation

Restaurator Nikè Haverkamp aan het werk met de sarcofaag van Simpelveld.

De sarcofaag in het restauratieatelier met het nieuwe onderstel

Logboek

De restauratoren houden een logboek bij, waarin ze op gezette tijden vertellen over de vorderingen van het restauratieproces, de technieken die ze gebruiken en de manier waarop ze te werk gaan.

Week 24 (18 februari 2021) – Oude aanvullingen verwijderen en nieuw onderstel maken

Dinsdag 9 februari jl. gaven de restauratoren Nikè Haverkamp en Renske Dooijes en conservator Jasper de Bruin een lezing over de restauratie van de sarcofaag. Ze vertelden over de context van de vondst van de kist en wat het object de afgelopen negentig jaar heeft meegemaakt. Heeft u de lezing gemist? Tot 2 maart 2021 kunt u de lezing terugkijken.

Op dit moment zijn we een heel eind gevorderd met het verwijderen van alle oude aanvullingen. De zachtere mortels hebben we voorzichtig kunnen verwijderen met steenbeitels. Maar sommige aanvullingen waren van cement gemaakt. Het was lastig om dit harde materiaal handmatig te verwijderen, omdat het originele steen vele malen zachter is dan het cement. Daarom werkten we in de afgelopen weken samen met Bam Bam Restauratie Steenhouwers en is het cement van de onderrand van de sarcofaag nauwkeurig verwijderd.

Een paar dagen geleden hebben we een frame rondom de sarcofaag gemaakt. Dit is bedoeld om het geheel te verstevigen, nu de oude aanvullingen grotendeels zijn verwijderd. Ook worden hiermee de losse fragmenten beschermd, wanneer we gaan beginnen met het loshalen van de eerste fragmenten. Aan de binnenkant van de constructie is zacht foam geplaatst, zodat het oppervlak van de sarcofaag niet beschadigd raakt. De volgende stap is de ontmanteling: alle losse stukken worden één voor één uit elkaar gehaald om straks de sarcofaag te kunnen verplaatsen. Dit is een lastig en spannend proces, want het geheel is erg kwetsbaar.

Daarnaast zijn we druk bezig met het creëren van een nieuw onderstel. Het ontwerp wordt momenteel nagerekend, voordat het wordt gemaakt. Het onderstel moet sterk genoeg zijn en we willen de kist ermee kunnen verplaatsen. Maar we moeten bijvoorbeeld ook rekening houden met waar de sarcofaag veilig op de grond kan staan, want zowel het nieuwe onderstel als de vloer moeten het gewicht van de sarcofaag dragen.

Museumfotograaf Robbert-Jan Looman maakt een 3D-scan.

3D-scan van een van de kleinste stukken (bijna 282 kilo zwaar).

Bezoek ons: