Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Herstel van Romeinse grafkist

Zodra het weer kan, is de restauratie van de Romeinse sarcofaag van Simpelveld live in het museum te volgen. U kunt dan van een afstandje meekijken en ook vragen stellen aan de restauratoren. Het grootscheepse onderzoek en herstel van de stenen grafkist vindt plaats in een van de museumzalen van de vaste tentoonstelling Nederland in de Romeinse tijd. De live-restauratie van de bijna 2,5 meter lange kist duurt naar verwachting tot eind juni 2021.

Dagen en tijden

  • Dinsdag t/m donderdag, 14.00-17.00 uur (museum momenteel gesloten)
  • Lees hieronder het logboek van de restauratoren: om de paar weken verschijnt een nieuwe aflevering.

Wanneer de restaurator even met pauze is, geeft ze dat ter plekke op zaal aan.

Wat houdt de live-restauratie precies in?

De sarcofaag was in stukken gebroken toen hij in 1930 in het Limburgse dorp Simpelveld werd opgegraven. De negentig jaar oude draagconstructie onder de sarcofaag en de restauraties uit de vorige eeuw zijn inmiddels nodig aan vervanging toe. Daarom wordt de kist nu weer helemaal uit elkaar gehaald, opnieuw in elkaar gezet en voorzien van een modern onderstel. Daarnaast wordt gekeken of er wellicht nog verf- en pigmentresten te vinden zijn. Met röntgenonderzoek hopen de restauratoren te achterhalen of het klontje ijzer op de bodem van de kist inderdaad een verroest mesje is, zoals altijd werd aangenomen.

Sarcofaag met uniek beeldhouwwerk

De sarcofaag werd negentig jaar geleden in het Limburgse dorp Simpelveld gevonden. Het beeldhouwwerk aan de binnenkant maakt het tot een uniek overblijfsel uit de Romeinse tijd. Op de wanden is de eigenaresse van het graf afgebeeld, te midden van haar bezittingen in de luxe kamers van haar villa. In de kist zijn crematieresten, sieraden en parfumflesjes gevonden. Waarschijnlijk lagen er nog meer grafgiften in, maar een gat in een van de wanden van de kist doet vermoeden dat grafrovers de kist in het verleden al deels hebben leeggehaald.

Verder onderzoek

Onderzoek naar het botmateriaal in 2016 wees uit dat de dame van Simpelveld tussen 35 en 50 jaar oud was toen ze stierf. Ze leidde een goed leven, zonder zware arbeid. Het kleine Romeinse grafveld waar de kist is opgegraven, lag naast een villacomplex. Tussen 1937 en 1947 heeft het Rijksmuseum van Oudheden daar tijdens verdere opgravingen de restanten van twee gebouwen gevonden. Een van die gebouwen is vermoedelijk de villa waar deze dame heeft gewoond. De restauratie van de sarcofaag is aanleiding om de grafgiften opnieuw te bestuderen en de relatie met de twee nabijgelegen graven nader te onderzoeken.

Vereniging Rembrandt en Turing Foundation

Dit onderzoeksproject voor het oog van de museumbezoekers wordt uitgevoerd met steun van de Vereniging Rembrandt en de Turing Foundation, binnen het initiatief De kracht van onze Nederlandse collecties.

Logo's Vereniging Rembrandt en Turing Foundation

Restaurator Nikè Haverkamp aan het werk met de sarcofaag van Simpelveld.

De ontmanteling van de grote fragmenten van de sarcofaag.

Logboek

De restauratoren houden een logboek bij, waarin ze u op gezette tijden vertellen over de vorderingen van het restauratieproces, de technieken die ze gebruiken en de manier waarop ze te werk gaan.

Week 31 (8 april 2021) – Verstopt muntje in de sarcofaag

Afgelopen weken zijn meerdere fragmenten ontmanteld, waarvan twee grote delen van de wand van de sarcofaag. Het kleinere stuk was met twee man te tillen. Maar het andere fragment woog maar liefst 260 kilo, dus dat werd met behulp van een andere techniek verplaatst. Dit onderdeel van de kist kon voorzichtig worden gekanteld, omdat het grote fragment van de zijkant van de sarcofaag geheel tot de bodem liep. Het kantelen was erg spannend, want het geheel blijft kwetsbaar.

Inmiddels is het nieuwe onderstel klaar en geleverd. We zijn nog in afwachting van de plaat die op het onderstel wordt geplaatst. Ondertussen zijn we het verplaatsen van de onbeschadigde helft van de sarcofaag zorgvuldig aan het voorbereiden. Na elke stap van de ontmanteling lassen we een korte tussenstop in. Zo hebben we tijd om alle losse fragmenten te fotograferen en te documenteren. Omdat de fragmenten van de wanden zijn ontmanteld, konden wij goed bij de bodem. Voor we verder gingen met het ontmantelen van de bodem, hebben we een transparant vel op de bodem gelegd en alle losse fragmenten overgetrokken. Door middel van deze tekening, waarop we tijdens het ontmantelen de nummering van de fragmenten intekenen, kunnen we straks bij de heropbouw altijd achterhalen waar welk fragment hoort.

Tijdens het ontmantelen van de bodem vonden we onder en tussen de fragmenten ook stukjes hout. Deze zijn als wigjes tussen en onder de fragmenten geplaatst om het geheel te stellen. Daarnaast zien we tussen de breuklijnen verschillende druppels van steenlijm naar beneden lopen en vinden we grote vullingen van cement. Die zijn er lang geleden ingegoten om de sarcofaag te verstevigen.

Vanaf het begin van de restauratie hoopten we in de sarcofaag ‘iets’ van de restauratoren uit het verleden tegen te komen. Want museumrestauratoren verstopten in het verleden wel eens briefjes in een object, als bewijs dat het door hen in die tijd werd gerestaureerd. Vorige week was het bingo! Tussen de fragmenten vonden we een muntje van 10 cent: een dubbeltje uit het jaar 1961. Het is dus vermoedelijk in de sarcofaag verstopt om een restauratie rond die tijd te dateren.

Timelapse van de ontmanteling van de sarcofaag

Bezoek ons: