Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Archeologisch onderzoeksprogramma Networked Landscapes

Het Rijksmuseum van Oudheden doet mee aan Networked Landscapes, een archeologisch onderzoeksprogramma van de Faculteit der Archeologie van de Universiteit Leiden naar laat-neolithische grafheuvels op de Veluwe. Dr. Luc Amkreutz, conservator collectie Prehistorie, is hierbij betrokken op het gebied van veldwerk, uitwerking en publiekscommunicatie. De Veluwe-campagne 2018 vond plaats in de koude wintermaanden, tussen 29 januari en 2 februari. Na het prospectieve onderzoek uit de voorgaande jaren was het dit keer de bedoeling om middels gravend onderzoek de proef op de som te nemen.

Kleine putjes

Het onderzoek met de magnetometer had de afgelopen jaren een aantal locaties van hoge waarde aangeduid. Zo waren er sporen te zien die wezen op de aanwezigheid van structuren van en rondom grafheuvels, plekken waar een vuur had gebrand, karrensporen, mogelijke huisplattegronden, een graf en een enorme structuur van greppels en kuilen. Aangezien het gaat om onderzoek binnen een Rijksmonument, met als doel dat monument en vergelijkbare beter te begrijpen en uiteindelijk beschermen, kon gravend onderzoek alleen van beperkte omvang zijn. Er werd gekozen om een drietal kleine putten vrij te leggen. Met een veldteam van de Leidse universiteit, Archol BV en het Rijksmuseum van Oudheden werden die onderzocht. Naast het klassieke gravende onderzoek namen we ook detailmetingen van het oppervlak, om die te vergelijken met de magneto-metingen.

De eerste resultaten

Op dit moment zijn de onderzoekers nog bezig met de uitwerking van de resultaten van de afgelopen campagne, maar het is duidelijk dat deze succesvol was. In een van de putten werd een diepe greppel ontdekt, evenals een aantal grote stenen die een duidelijk signaal op de magnetometer hadden aangegeven. Ook konden Middeleeuwse karrensporen worden gevolgd. De meest oostelijke put leverde een veelvoud aan sporen op. Deels waren deze lastig te interpreteren en een aantal zullen er op natuurlijke wijze zijn. Op deze plek leverden de beelden van de magnetometer een signaal dat leek op een grote greppelstructuur die wordt gevormd door aaneengesloten kuilen. Een aantal daarvan zijn waargenomen.

Zoeken naar grafheuvels

Vondsten van aardewerk en vuursteen leverden ook een materiële indicatie van gebruik op. Het meest opvallend waren de resultaten uit de centrale put. Naast een van de duidelijk zichtbare grafheuvels in het veld, die in de afgelopen jaren middels boringen werd onderzocht, leek een signaal te wijzen op de aanwezigheid van een ander graf. Na het verwijderen van de bovenlaag bleek ons vermoeden bevestigd te worden door de aanwezigheid van een greppelstructuur. Waarschijnlijk heeft die ooit behoord tot een grafheuvel die inmiddels aan de oppervlakte niet meer waarneembaar was. Centraal werd inderdaad ook een graf aangetroffen met crematieresten en aardewerk dat momenteel wordt onderzocht. Opvallend was dat een deel van het graf machinaal leek weggegraven. Vermoedelijk is dat zo’n 36 jaar geleden gebeurd toen de heuvels, inclusief de aanpalende grafheuvel zijn geconsolideerd. Een en ander toont reeds aan dat de bescherming van deze rituele landschappen te lang gericht is geweest op wat zichtbaar was aan de oppervlakte. Mogelijk heeft dat zelfs schadelijke gevolgen gehad voor al het onontdekte er omheen.

Toekomst

Het wetenschappelijke veldwerk zal in de toekomst vermoedelijk worden voortgezet. Het is duidelijk dat de methode waarbij hoogwaardig prospectief onderzoek voorafgaat aan een veldcampagne resultaat oplevert. De indrukwekkende grafheuvelrij van Epe-Nierssen is slechts een onderdeel van een veel uitgebreider ritueel en economisch landschap. Een archeologisch en wetenschappelijk interessant gebied dat we pas net leren begrijpen, maar wel al moeten beschermen.

Resultaat en toekomst

Het beoogde resultaat van de campagne 2016 is zeker behaald. Middels kleinschalig, non-destructief bodemonderzoek is een grote hoeveelheid onbekende informatie over dit monument verkregen. Voor de komende maanden staat een verdere analyse van de data op het programma en wordt ook een strategie voor de komende jaren verder uitgewerkt.

Opgraving Veluwe Veluwe-campagne 2018

Bezoek ons: