Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Aardewerk uit Volsinii

Vooral in de Etruskische stad Volsinii Novi (Bolsena) werden in een korte periode rond 200 v.Chr. vergulde en verzilverde potten gemaakt als imitatie van edelmetalen exemplaren. Voorbeelden zijn deze ‘kelkkrater’ en ‘volutenkrater’. ‘Navelschalen’ zijn een derde voorbeeld. Herakles is daarop een veelvoorkomend versieringsmotief. Achter hem staat Mean, godin van de overwinning. Turan, godin van de liefde, zit ernaast, met in haar rechterhand een hoorn des overvloeds.

Het Hellenistische aardewerk dat rond 200 v.Chr. geproduceerd werd in de stad Volsinii Novi aan het Meer van Bolsena ontleent zijn inspiratie aan metalen voorbeelden. De potten zijn gemaakt van gele klei en vervolgens verzilverd of verguld, zodat de vazen op het eerste gezicht niet van zilveren of gouden vaatwerk waren te onderscheiden. Deze goedkope imitatie van edelmetaal komt uitsluitend rond het Meer van Bolsena voor en is gedurende een korte periode geproduceerd. Het Rijksmuseum van Oudheden bezit enkele voorbeelden van deze keramiek, waaronder een kelkkrater met rankmotieven, een volutenkrater en een zogenaamde navelschaal met een voorstelling van Herakles en twee godinnen.

De navelschaal dankt haar naam aan de knopvormige verhoging in het centrum. Vaak is een dergelijke knop versierd met een ingestempeld reliëf. In het Volsinische repertoire komen onder meer Silenen, Herakles, en zeenimfen op watermonsters voor.

Het schaaltje (tweede afbeelding) toont Herakles in het gezelschap van twee halfnaakte godinnen, van wie een met vleugels. Herakles zit op een rots. In zijn rechterhand houdt hij zijn knots losjes vast. Over zijn borst is de band van een pijlenkoker te zien. De middelste godin staat ontspannen met de rechterarm in haar zij. In haar linkerhand draagt zij een mand met vruchten. De godin links zit tegenover Herakles en draagt in haar rechterarm een hoorn des overvloeds. Uit vergelijking met 3de-eeuwse spiegels uit Praeneste (Palestrina) met identieke voorstellingen is het mogelijk de twee godinnen te benoemen. De zittende godin verschijnt daar in het gezelschap van een zwaantje, het attribuut van Aphrodite, de Etruskische Turan. De staande godin met de vleugels is waarschijnlijk Nikè, de godin van de overwinning die de Etrusken kenden onder de naam Mean.

Ook op 4de-eeuws Zuid-Italisch aardewerk komt het spijzigen van de vermoeide Herakles door Nikè voor: na zijn dood vindt de held Herakles eindelijk rust na zijn inspanningen op aarde. Het motief van de gelouterde Herakles heeft aldus van de 4e tot en met de 2e eeuw v.Chr. zijn verspreiding over Italië gevonden via Zuid-Italisch aardewerk, spiegels uit Praeneste en het reliëfaardewerk uit Volsinii Novi. De thema’s ‘rust na lijden’ en ‘overwinning op de dood’ pasten goed bij keramiek die gemaakt werd om meegegeven te worden in het graf.

Etrusken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: