Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Askisten met Meleager en Daidalos

Askisten werden in Etrurië ook wel van het grovere tufsteen gemaakt. Deze twee laten scènes zien uit het Griekse mythologische repertoire. Op de ene vechten een man en een vrouw met een everzwijn. Het zijn de jager Meleager en zijn minnares Atalanta die het Calydonische everzwijn doden. Het zwijn was een straf van de godin Artemis. In de strijd om de jachtbuit doodde Meleager zijn ooms, waarop zijn moeder uit wraak haar eigen kind offerde. De andere kist is versierd met een tafereel uit een timmerwerkplaats. Waarschijnlijk is dit het atelier van Daidalos, die een houten koe moest maken om de Kretenzische koningin Pasiphaë met een stier te kunnen laten paren. Om de bevolking tegen haar kind, de Minotauros, te beschermen bouwde Daidalos het beroemde Labyrinth.

Naast albast werd ook de goedkopere zachte tufsteen gebruikt voor de vervaardiging van askisten. Het gebied rond Volterra is sterk vulkanisch. Vanaf de Oudheid werd er tufsteen gedolven als belangrijkste steensoort voor de aanleg van stadsmuren en gebouwen. De tufstenen askisten zijn ruwer van uiterlijk dan de albasten exemplaren. Het reliëf is minder scherp, waardoor het uiterlijk wat minder ‘klassiek’ aandoet. De dekselfiguur van de Meleager-askist (eerste afbeelding) toont een aanliggende man met geopende mond. Hij houdt een schaaltje in zijn rechterhand. Het reliëf is geïnspireerd op de mythe van Meleager en Atalanta, een onderwerp dat is ontleend aan een (verloren gegane) tragedie van Euripides, de Meleager.

Meleager is de zoon van koning Oeneus van Calydon en diens echtgenote Althaea. Hij was beroemd als speerwerper en jager. Hij was onkwetsbaar, onder voorwaarde dat er geen schade zou worden toegebracht aan een houten blok, dat angstvallig door zijn ouders werd bewaard. Bij een oogstfeest vergat koning Oeneus te offeren aan de godin Artemis, die in haar woede een vreselijk everzwijn naar Calydon zond, dat de velden verwoestte en het voortbestaan van het koninkrijk in gevaar bracht. Meleager verzamelde de beste jagers van Griekenland om zich heen, onder wie zich ook de beeldschone Atalanta bevond. Atalanta was na haar geboorte te vondeling gelegd, maar in leven gebleven door de goede zorgen van een berin. Herders voedden haar later op. Atalanta ontwikkelde zich tot een geduchte jager.

Meleager werd tijdens de jacht op het everzwijn verliefd op deze vrouw, die in alle opzichten tegen hem was opgewassen. Vele jagers verloren het leven tijdens de jacht, maar Atalanta was de eerste die het everzwijn verwondde. Meleager doodde het dier en gunde de jachttrofee (de kop en de huid) aan zijn nieuw verworven vriendin. Dit veroorzaakte afgunst en een nieuw gevecht, nu tussen de jagers onderling. Meleagers ooms kwamen hierbij om. Zijn moeder Althaea schroomde niet om wraak te nemen op haar eigen kind, de moordenaar van haar broers. Zij wierp het houtblok in het vuur, en Meleager stierf. Euripides werkte in zijn tragedie de rivaliteit tussen moeder en aanstaande schoondochter uit, de ‘vreemde’ vrouw die invloed krijgt op de zoon. Op de askist is de samenwerking tussen Meleager en Atalanta uitgebeeld: in hun midden wordt het everzwijn neergestoken en gebeten door twee jachthonden. Op de achtergrond is de ingang van een grot met enkele bomen te zien. De strijd lijkt beslist, maar de droevige afloop is impliciet in de scène aanwezig.

De andere tufstenen askist (tweede afbeelding) voert ons terug naar de mythologie van het eiland Kreta. Het reliëf toont het interieur van een werkplaats, met in het midden een meester-timmerman die aanwijzingen geeft aan zijn personeel. Uit soortgelijke reliëfs die beter bewaard zijn is op te maken dat de groep rechts werkt aan de vervaardiging van een kop van een koe. Hiermee wordt de interpretatie van de scène duidelijk: Pasipha, dochter van Helios (de Zon) en echtgenote van koning Minos van Kreta, had liefde opgevat voor de door Poseidon gezonden stier van Kreta. Zij gaf opdracht aan de architect Daidalos om een houten koe te maken, waarin zij kon plaatsnemen om zich met de stier te verenigen. Zij raakte zwanger en baarde een monster: de Minotauros, half mens, half stier. Om dit gedrocht te bedwingen moest Daidalos in opdracht van koning Minos het Labyrinth ontwerpen, waarin het dier jaarlijks een aantal jongens en meisjes uit Athene verslond, totdat de Atheense held Theseus de Minotauros wist te doden.

Etrusken | Relevante voorwerpen

Bezoek ons: