Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Het oudste houten wiel

Jarenlang kon de Nederlandse archeologie claimen dat de oudste wielen ter wereld uit ons land kwamen. Jammer genoeg voor onze nationale gevoelens werd er enige jaren geleden een ouder wiel gevonden in Zwitserland. De Nederlandse vondsten dateren uit het einde van het Neolithicum, ongeveer 2600 jaar v.Chr. De meeste wielen zijn gevonden in de grote veengebieden van Drenthe en Overijssel. Het gaat om grote schijfvormige wielen met een doorsnede van ongeveer 90 cm. De naaf waarin de as past, is meestal verdikt uitgevoerd. Dit is goed te zien bij het afgebeelde exemplaar dat gevonden is op het landgoed De Eese bij Steenwijk.

De wielen zijn een aanwijzing dat transport een belangrijke rol speelde in de economie. Uit deze tijd kennen we ook de oudste wegen. Het meest in het oog springend zijn de houten wegen die in de venen werden aangelegd. Vooral uit Drenthe zijn ze bekend. Ze zijn gebouwd om een veilige oversteek te waarborgen tussen de droge zandgronden. Op de droge zandgronden laten de karrenwielen nauwelijks sporen na. Toch kunnen we de loop van wegen soms reconstrueren. De ligging van grafheuvels langs n rechte lijn wijst op het bestaan van wegen. De grafheuvels zullen de herkenningstekens langs de weg zijn geweest, de ANWB-borden voor de prehistorische reiziger. De wagens werden voortgetrokken door ossen. Het paard als trekdier kwam pas tijdens de ijzertijd algemeen in gebruik.

We zouden verwachten in het veen alleen oude en versleten wielen te vinden, die door de gebruiker zijn afgedankt. Maar de meeste exemplaren zijn nooit gebruikt en er zijn zelfs wielen die nooit zijn afgemaakt. Tot de laatste categorie horen wielen waar wel de naafverdikking voor de as is uitgesneden, maar de as zelf niet is uitgeboord. Dit verschijnsel, in combinatie met de vondstomstandigheden, is nogal ongewoon. Vandaar dat deze veenvondsten niet beschouwd worden als afgedankte en weggeworpen wagenwielen, maar dat ze een speciale betekenis hebben gehad. Er zijn allerlei speculaties mogelijk, maar wat die betekenis nu precies is geweest, ontgaat ons helaas.

Nederland in de Prehistorie | Relevante voorwerpen

Alle topstukken

Bezoek ons: