Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Gouden sieraden

Gouden voorwerpen die dateren uit de prehistorie zijn zeer zeldzaam. Het goud dat gevonden is, werd vooral voor sieraden gebruikt, meestal in de vorm van kleine stukjes goudblik en spiraalringetjes. Vrijwel al deze vondsten komen uit graven. Behalve deze kleine voorwerpjes van goud zijn er in ons land drie massief gouden armbanden gevonden. Twee zijn er afkomstig uit het plaatsje Hijkersmilde in Drenthe, en een uit Lunteren op de Veluwe. De twee uit Hijkersmilde werden in het veen gevonden. Het exemplaar uit Lunteren werd gevonden tijdens het ploegen van een akker bij de boerderij ‘Vorst-Engelaar’. Eigenlijk ligt de boerderij in de gemeente Ede, maar de armband is in de literatuur bekend onder de naam van Lunteren. De armbanden moeten waardevolle sieraden zijn geweest en zijn oorspronkelijk in Ierland gemaakt.

Het merendeel van de sieraden in de bronstijd was van het goedkopere, maar toch waardevolle,brons gemaakt. De sieraden hadden eigenlijk een dubbele functie. Soms stond de functionaliteit voorop, andere keren het decoratieve element.

Mantelspelden zijn een goed voorbeeld van een functioneel voorwerp met een sterke decoratieve waarde. In de bronstijd droegen de mensen, vrouwen zowel als mannen, voornamelijk wollen kleding. Behalve broeken en rokken werden ook veel omslagdoeken en mantels gedragen die met mantelspelden werden vastgezet. De mantelspelden variren in afmetingen en uitvoering. In de late bronstijd zien we dat het decoratieve element een steeds belangrijker rol gaat spelen en komen zeer grote spelden in gebruik met een bolvormige knop. Soms zat er in het bolletje een stukje brons, zodat tijdens het lopen de mantelspeld klingelde als een belletje. Dergelijke voorwerpen waren zeldzaam en werden gemporteerd vanuit het westelijke Alpengebied.

Dat er nog zoveel bronzen voorwerpen bewaard zijn gebleven heeft vooral te maken met wat men er in de prehistorie mee deed. Veel voorwerpen zijn namelijk afkomstig uit rivieren, meertjes en venen. Ze moeten daar doelbewust zijn ingeworpen en zijn door het goed conserverende milieu bewaard gebleven. Behalve dat de bronzen voor praktische doeleinden werden gebruikt, waren ze ook kostbaar en kon de bezitter er zijn macht en prestige mee tonen. In de bronstijd waren het de lokale hoofdlieden die de touwtjes in handen hadden. Via hen liep de bronsinvoer; zij zorgden ervoor dat anderen, hun ondergeschikten, bronzen voorwerpen kregen. De ondergeschikten waren dus in sterke mate afhankelijk van de lokale leider. Om die afhankelijkheidsrelatie in stand te houden moest de hoofdman er voor zorgen dat niet iedereen veel bronzen voorwerpen in handen kreeg. Dus nam de hoofdman bronzen voorwerpen uit de markt. Hij vernietigde veel bronzen door ze opzettelijk in een rivier, meer of veen te werpen. Op die plaatsen treffen we concentraties aan van zwaarden, bronzen vaatwerk, bijlen en sieraden. Het mes sneed bij het ‘weggooien’ aan twee kanten. Ten eerste had hij zo de invoer van bronzen voorwerpen onder controle en ten tweede kon hij aan iedereen laten zien hoe groot zijn macht en rijkdom wel niet was. Hij verkreeg daardoor meer prestige en werd zo weer machtiger.

Nederland in de Prehistorie | Relevante voorwerpen

Alle topstukken

Bezoek ons: