Klik nogmaals op de knop om de filters te resetten Sluiten

Logboek

Museumbezoekers kunnen de restauratie van de Romeinse sarcofaag van Simpelveld live volgen. De restauratoren werken op doordeweekse dagen in een speciaal hiervoor gebouwde ruimte op de tweede verdieping van het museumgebouw. Op gezette tijden houden ze een logboek bij, waarin ze vertellen over de vorderingen van het restauratieproces, de technieken die ze gebruiken en de manier waarop ze te werk gaan.

Museumbezoekers kunnen van een afstandje meekijken en ook vragen stellen aan de restauratoren. Het grootscheepse onderzoek en herstel van de stenen grafkist vindt plaats in een van de museumzalen van de vaste tentoonstelling Nederland in de Romeinse tijd. De live-restauratie van de bijna 2,5 meter lange kist duurt naar verwachting tot eind juni 2021.

Week 14 (17 december 2020) – Bijna klaar voor de ontmanteling

Het moment van het uit elkaar halen (ontmantelen) van de verschillende delen van de sarcofaag kruipt dichterbij. Het harde cement aan de onderrand wordt steeds verder verwijderd waardoor de originele onderkant van de sarcofaag tevoorschijn komt. Als de sarcofaag straks ontmanteld is, is ook de binnenkant en de bodem van de sarcofaag makkelijker bereikbaar. Ook kunnen we de fragmenten veiliger vrijmaken en schoonmaken van oude aanvullingen, omdat de trillingen op het gehele object zo worden beperkt.

Ook het onderzoek naar de restauratiegeschiedenis van de sarcofaag is nog in volle gang. En daarvoor kunnen we uw hulp gebruiken! We zijn op zoek naar oude foto’s (met datering) van de sarcofaag om te bepalen wanneer oude restauraties zijn aangebracht. Het gaat bijvoorbeeld om foto’s van de sarcofaag in een oude museumopstelling. Alleen al een hoekje op een foto kan ons enorm helpen. Heeft u toevallig een foto? Stuur deze dan naar info@rmo.nl t.a.v. Nikè Haverkamp. Dankuwel!

Week 7 (6 november 2020) – Brainstormen

De oude aanvullingen worden stukje bij beetje verwijderd en de originele sarcofaag komt steeds meer tevoorschijn. De oude restauraties bestaan vooral uit mortels en een (helaas veel hardere) cement die zich vooral rondom de basis bevindt, op de overgang naar het houten onderstel. Deze harde materialen worden met kloppers en fijne steenbeitels verwijderd. Met zachte borstels en penselen worden het vuil en de verpoederde resten van de oude restauratiemortels weggeveegd.

Ook is het binnenkort tijd om te brainstormen over het nieuw te maken onderstel van de sarcofaag. De kist staat nu nog op een pallet die waarschijnlijk direct na de vondst in 1930 gemaakt is. De pallet geeft niet meer voldoende steun, dus het is hoog tijd voor een nieuwe. Onder andere het bedrijf Bambam Restauratie Steenhouwers geeft advies bij de ontwikkeling van het nieuwe onderstel. Binnenkort vindt er een brainstormsessie plaats om de opties te bespreken. Hierbij wordt bijvoorbeeld ook rekening gehouden met de vloerbelasting in het museum. Want de vloer moet wel het gewicht aankunnen van een sarcofaag van bijna duizend kilo, met een vitrine en een hoop nieuwsgierige bezoekers.

Week 5 (21 oktober 2020) – Literatuuronderzoek

De afgelopen twee weken zijn we verder gegaan met het verwijderen van de oude restauraties van de sarcofaag. Met het oog op het demonteren van de kist ligt nu de focus op het blootleggen van de onderrand. Deze maken we vrij door de oude aanvullingen bij de onderrand weg te halen. Als we beginnen met demonteren van de verschillende onderdelen moeten we zeker weten dat de sarcofaag niet meer vast zit aan het onderstel.

Door onderzoek in onze eigen archieven (o.a. jaarverslagen en brievenarchieven), maar ook in boeken, tijdschriften en oude kranten, hopen we meer te weten te komen over het restauratieverleden van de sarcofaag. Zo vonden we krantenartikelen met foto’s waarop de vinder de kist schoonmaakt met een natte spons. In een ander artikel uit januari 1931 omschrijft dat de sarcofaag na aankomst in het museum eerst gedroogd is voor de restauratie. Ongeveer drie maanden later, op 25 maart 1931, was de sarcofaag voor het eerst te bezichtigen in het museum.

We weten dat er in Nederland twee gipsafgietsels van de sarcofaag van Simpelveld te zien zijn: een in het Thermenmuseum in Heerlen en een in het gemeentehuis van Simpelveld. De gipsafgietsels zijn rond 1930 in het Rijksmuseum van Oudheden gemaakt. Met het archiefonderzoek proberen we in kaart te brengen hoeveel gipsafgietsels er in totaal zijn. Een artikel in het Limburgsch Dagblad uit 1942 bericht dat een specifiek gipsafgietsel eigenlijk bedoeld was voor de stad New York. De oorlog maakte het helaas onmogelijk om de sarcofaag naar New York over te vliegen. De stad Heerlen heeft daarom het gipsafgietsel aangekocht. Een ander exemplaar is in 1934 naar Rome gegaan, in ruil voor twee Villanova-urnen (objectnummers K 1934/12.1 t/m .6) met deksels en enkele kleine voorwerpen daarin.

Week 3 (7 oktober 2020) – Röntgenfoto’s en vooronderzoek

De afgelopen twee weken hebben we de reeds loszittende oude aanvullingen van de restauraties zo veel mogelijk verwijderd. Met behulp van kleine gereedschappen, zoals een scalpel en pincet, worden de loszittende stukken zorgvuldig weggehaald. De locatie van de fragmenten met oude restauratie wordt gedocumenteerd. Vervolgens worden de aanvullingen bewaard in zakjes voor eventueel materiaal-technisch onderzoek.

Onderzoeksfotograaf René Gerritsen heeft, als onderdeel van het vooronderzoek, geholpen met het maken van röntgenfoto’s van de sarcofaag. Het doel hiervan was om erachter te komen of er bijvoorbeeld metalen pinnen zijn gebruikt om de fragmenten van de sarcofaag bij elkaar te houden. Ook wilden we een beter beeld te krijgen van het verloop van de breuken en barsten van de sarcofaag. Er zijn verschillende foto’s gemaakt, maar door een combinatie van de dichte structuur van het zandsteen en de dikte van de sarcofaag zelf bleek de capaciteit van de apparatuur helaas niet voldoende om een goede weergave te geven. Er worden nu andere opties onderzocht om mogelijk metaalwerk in de kist te lokaliseren.

Daarnaast hebben we plannen om af te reizen naar de vindplaats van de kist: Limburg. Rond 1931, na de aankoop van de sarcofaag, zijn in ons museum twee replica’s van gips gemaakt. Deze replica’s zijn nu  in het bezit van het Thermenmuseum in Heerlen en het gemeentehuis van Simpelveld. Het plan is om ook een bezoek te brengen aan de steengroeve waar mogelijk het materiaal van de kist vandaan komt.

Week 1 (21 september 2020) – Het vooronderzoek

Het vooronderzoek van de sarcofaag van Simpelveld is begonnen! Voordat de restauratie begint, wordt er eerst onderzoek gedaan naar de restauratiegeschiedenis en naar de conditie van het object.
De conditie van het object wordt grondig bekeken en op basis daarvan wordt een conditierapport gemaakt. Door middel van schade-mapping worden alle bijzonderheden op een plattegrond van de sarcofaag in kaart gebracht.

De zandstenen kist is een groot object. Hij is 2,4 meter lang, meer dan een meter breed, 76 centimeter hoog, en weegt rond de 800 kilo. Vandaar dat er een frame van hout onder is gemaakt om het gewicht te ondersteunen maar ook om het object verplaatsbaarder te maken. De constructie dateert waarschijnlijk uit 1930 en is instabiel. De instabiele onderkant heeft tijdens het verplaatsen schade veroorzaakt aan de oude restauraties.

Als onderdeel van het vooronderzoek werd er op maandag 21 september een röntgenopname gemaakt. Hieruit moet blijken of er in de sarcofaag metaalwerk zit die bij vroegere restauraties geplaatst is om de sarcofaag bij elkaar te houden.

Restaurator Renske Dooijes aan het werk met de sarcofaag van Simpelveld.

Restaurator Nikè Haverkamp aan het werk met de sarcofaag van Simpelveld.

Bezoek ons: