Inrichting van een Romeinse villa

Vloermozaïek van een visVloermozaïek van een vis
Collage van olielampjesCollage van olielampjes
Muurschilderingen uit Pompeii, vastgelegd door Camillo Buti (1747-1808)Muurschilderingen uit Pompeii, vastgelegd door Camillo Buti (1747-1808)

De website Scientas.nl publiceerde op 14 mei 2017 een interview met dr. Stephan Mols, gastconservator van de tentoonstelling Casa Romana. Hij vertelt hierin over de inrichting van een luxe Romeinse villa. Met toestemming van auteur Caroline Kraaijvanger hebben we een deel van het interview overgenomen. Het complete verhaal leest u op Scientas.nl.


Een verfje hier, mozaïekje daar, wat prullaria in een hoekje, drie badkamers, een toilet en minimaal twee slaven om het allemaal schoon en netjes te houden. Ook de welgestelde oude Romeinen waren dol op een uitgebalanceerd interieur en stopten er heel wat Romeinse munten in.

Belangrijk

"Het interieur van een woning was voor de hogere klasse ontzettend belangrijk," vertelt dr. Stephan Mols, als expert op het gebied van de Griekse en Latijnse Taal en Cultuur verbonden aan de Radboud Universiteit en gastconservator van de tentoonstelling Casa Romana in het Rijksmuseum van Oudheden. "Dat interieur was voor hen een manier om hun status uit te dragen." Elke gast die voet zette in de woning van een rijke Romein wist dankzij het interieur direct met wie hij te maken had. "Het interieur liet zien welke plek een Romein in de samenleving innam."

In een Romeinse stadsvilla

Zo'n met zorg ingerichte en vormgegeven Romeinse stadsvilla met verschillende vertrekken moet een beleving op zich zijn geweest. "Bij binnenkomst kwam je terecht in een grote ruimte: het atrium," vertelt Mols aan Scientias.nl. "Gasten die niet heel dicht bij de familie stonden, kwamen vaak niet veel verder van deze ruimte." De heer des huizes stond deze gasten in het atrium te woord. "Vaak waren het gasten die iets gedaan wilden hebben, ze wilden bijvoorbeeld geld hebben. In ruil daarvoor deden ze dan iets voor de gastheer. Bijvoorbeeld op hem stemmen tijdens de volgende verkiezingen." Het ontvangen van dergelijke gasten was een dagelijks terugkerend ritueel dat in de ochtend plaatsvond. Aangrenzend aan het atrium bevonden zich de woonvertrekken. Vage kennissen kregen die waarschijnlijk nooit te zien. "Het lijkt aannemelijk dat de deuren dicht waren wanneer de heer des huizes gasten in het atrium ontving."


ROMEINSE WOONTRENDS
Vandaag de dag zijn er verschillende woonstijlen: landelijk, industrieel of modern bijvoorbeeld. Hadden de Romeinen die ook? Niet echt. Maar dat wil niet zeggen dat elke Romeinse stadsvilla er hetzelfde uitzag, zo legt Mols uit. "Er is in een gegeven periode duidelijk sprake van een bepaalde modetrend en die trend werd nauwgezet nagevolgd. Maar er werd ook wel op gevarieerd. Als ik in Pompeii een huis binnenstap, dan heb ik zo’n huis al op twintig andere plekken gezien, maar dan wel elke keer net ietsje anders."


Anders was het aan het eind van de middag wanneer de oude Romeinen intimi uitnodigden. "Zij werden ontvangen in het atrium en vervolgens dieper het huis in geleid. Vaak kwamen ze dan uiteindelijk uit in de binnentuin waar ze geëntertaind werden: men las gedichten voor of er werd muziek gemaakt. Daarna gingen de gasten in bad." Om te badderen trok het Romeinse gezelschap soms naar een openbare badgelegenheid, maar de grotere stadsvilla’s hadden vaak een eigen badinrichting. "Vaak waren dat twee of drie aan elkaar gekoppelde kamers met daarin een koud, lauw en warm bad en gingen de gasten van het ene na het andere bad." Na het bad werd er samen gegeten. "Ook dit alles was een dagelijks terugkerend ritueel," vertelt Mols. Alleen kwamen de rijke Romeinen niet altijd in hetzelfde huis bijeen. "Ze gingen beurtelings bij elkaar op bezoek. En tijdens die bezoekjes werd er vooral genetwerkt en aan politiek gedaan."