Mummieonderzoek

MUMMIEONDERZOEK TOEN

De eerste methode om te onderzoeken wat er zich onder de windsels bevond, was het 'uitpakken' van mummies. Op de foto staat een team specialisten rondom de tafel bij een autopsie van een mummie in Lyon. Alle weefsels worden behoedzaam verwijderd en bewaard voor nader onderzoek. Monsters worden genomen voor analyses. Een groot nadeel van deze methode is dat de mummie en daarmee het onderzoeksmateriaal volledig wordt vernield.

Later werd ook röntgenfotografie ingezet om inzicht te krijgen wat er zich onder en tussen de windsels bevond. Op de röntgenfoto is de mummie van de Anchhor (7e eeuw v. Chr., te zien in de tentoonstelling Mummies! in het Rijksmuseum van Oudheden) te zien. Zo kwam aan het licht dat er vele amuletten en zelfs een hartscarabee tussen zijn windsels gelegd waren. De korrelige massa tussen de benen van de mummie van Anchhor is waarschijnlijk een pakket met apart verpakte ingewanden.

MUMMIEONDERZOEK NU

Inmiddels zijn er vele nieuwe onderzoeksmethodes bij gekomen. Het onderzoek van de mummie van Sensaos is hiervan een goed voorbeeld. De mummie van Sensaos is op 13 december 1997 door Philips Medical Systems in Best gescand onder leiding van Margriet Hendrix, Hoofd Computer Tomografie en professor dr. ir. F.W. Zonneveld, Senior Clinical Scientist CT. Er is een driedimensionale Computer Tomografie scan (een zogenaamde CT-scan) gemaakt met een geavanceerde machine, de Tomoscan AV Expander. Deze maakten 558 dwarsdoorsnedes van de mummie van 3 millimeter dik, en van het hoofd 190 van 1 millimeter dik. Deze waren nodig om later een goede reconstructie van het gezicht te kunnen maken. Hieronder zijn een aantal scans te zien.



CT-plakjes van de schedel van Sensaos
(bovenste plakjes: schedelholte; onderste plakjes: onderkaak)

Zichtbaar waren de windsels, buitenste lagen huid, het bottenstelsel en de schedel. De informatie van de scans is vervolgens verwerkt tot een driedimensionaal computerbeeld van schedel en lichaam.

Met deze onderzoeksmethode is het lichaam van Sensaos te bekijken terwijl de mummie intact blijft. Het scanproces werd bijgewoond door presentator Jeroen Kramer en een cameraploeg van het jeugdprogramma 'Het Klokhuis' van de NPS.

Uit de scans konden onder andere de volgende gegevens worden afgeleid:

  • Sensaos was ongeveer 1,45 m. lang
  • Sensaos had lang, los haar
  • haar lichaam was geheel volgegoten met hars
  • de hersenen werden via de neus uit de schedel verwijderd, waardoor het binnenste van de schedel erg beschadigd is
  • haar kunstogen blijken nu van haar ogen afgeschoven te zijn
  • haar gebalsemde ingewanden zijn in linnen gewikkeld en teruggeplaatst in het lichaam

Op deze foto wordt Sensaos door dr. Maarten J. Raven (conservator afdeling Egypte van het Rijksmuseum van Oudheden) in de CT-scanner geduwd. Medewerkers van het museum kijken gespannen toe.

Van de scans werd een driedimensionaal beeld op de computer opgebouwd. Hierop waren duidelijk de glazen of keramieken kunstogen van Sensaos te zien. De groene kleur is niet de echte kleur. Eerst werden de kunstogen weggeretoucheerd. Vervolgens werd het hoofd zoals het eruit moet zien onder de windsels digitaal gereconstrueerd. Dit gebeurde onder leiding van professor Frans Zonneveld van Philips.

Uit deze digitale reconstructie kwam een sterke gelijkenis naar voren met de broer van Sensaos, Petamenophis. De mummie bevindt zich in het Musée du Louvre in Parijs.

Een meer gedetailleerde technische beschrijving van de digitale reconstructie van de schedel en de mummie is op deze pagina te vinden.

Klik op de onderstaande foto om driedimensionale afbeeldingen van Sensaos te bekijken.


qtvr modellen

Terug naar de titelpagina

©1998 Rijksmuseum van Oudheden, Leiden