Verslag Steentijddag 2016

Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016
Steentijddag 2016Steentijddag 2016

-- U kunt dit verslag onderaan de pagina ook als pdf downloaden --

De zesentwintigste steentijddag

Op 6 februari 2016 vond de 26e steentijddag plaats. Een dag met afwisselende lezingen en de presentatie van een mooi boek en wederom een superopkomst van rond de 200 bezoekers.

Vroeg, vroeger, vroegst

De dag opende met twee paleolithische lezingen van Eelco Rensink en Piet van Gisbergen over de midden-paleolithische artefacten van Esbeek van vuursteen en kwartsiet en van Alexander Verpoorte over de paleolithische vindplaats in de parkeergarage Vonk en Vlam in Den Bosch. Opvallend waren de verschillen in vuursteen en steengebruik en de manier waarop gedetailleerde landsschappelijke informatie inzicht kan verschaffen over het soort vindplaats, ondanks de duidelijke palimpsest effecten. Ook blijkt het onderzoek van Karen Ruebens, die komt tot verschillende midden-paleolithische stijlgroepen in Europa die zich op Nederlandse grondgebied kruisen, van belang voor het interpreteren van tradities. 

Berichten en boek

Deze mooie bespiegelingen en het succes van beide vindplaatsen werd door de lezing van Leo Verhart in de steentijdberichten wat genuanceerd. Verhart maakte duidelijk dat steentijdonderzoek in de huidige commerciële praktijk vaak buiten de boot valt. Natuurlijk zijn er successen, maar er zijn ook vindplaatsen die door de concurrentiewerking en de rol van adviserende instanties vaak buiten de boot vallen. Verhart stond in dezelfde steentijdberichten ook stil bij het overlijden van collega en mede steentijddag-organisator van het eerste uur Jos Deeben. Het is met grote bedroefdheid dat we eind vorig jaar vrij onverwacht van hem afscheid hebben moeten nemen. Voor de steentijddag, maar eigenlijk voor de (steentijd) archeologie in zijn geheel was hij, vaak op de achtergrond, een van de driving forces, die zowel de beroeps- als de amateurarcheologen wist te bereiken. Bij dezen namens ons allen, nogmaals bedankt beste Jos!

Boek: Vuursteen verzameld

Jos werkte tot op het laatst ook aan het nieuwe boek dat het jaar ervoor op de jubileumeditie werd aangekondigd. Vuursteen verzameld. Over het zoeken en onderzoeken van steentijd vondsten en –vindplaatsen (Nederlandse archeologische Rapporten 50). Dit boek waaraan maar liefst 63 auteurs meewerkten in 90 hoofdstukken vormt het jubileumboek van de steentijddag. We hopen voor professionals, liefhebbers en studenten een mooi overzicht neergezet te hebben, met in drie delen de kaders van de steentijd-archeologie, een heuse veldgids met rijk geïllustreerd de artefacten per steentijdcultuur en een overzicht van het meest belangwekkende steentijdonderzoek van de afgelopen tien jaar. We kunnen weer even vooruit! Tijdens de pauze bleek het boek ook in trek te zijn en we hopen dat dat zo blijft. Elders op deze webpagina vindt u hoe u het kunt bestellen.

Dichter op de steen

Na de lunch keerden we terug met twee lezingen die dichter op het vuursteen zelf zaten. Linda Kiers liet een interessant perspectief op verwering van vuursteen zien door de biologische actoren zoals bacteriën en organismen (lithobionten), in beschouwing te nemen. Dit werpt nieuw licht op de processen die leiden tot patinering en opent ook mogelijkheden met betrekking tot gebruikssporen onderzoek. Robin Nieuwenkamp nam het daarna ver en hield een inspirerende lezing over de vormvariatie in vuistbijlen in het zuiden van ons land. Duidelijk werd dat het woud aan typologische classificeringen die in de loop der jaren zijn ontstaan slechts een beperkte en vaak conflicterende gebruikswaarde hebben. Met een nieuwe analyses probeerde hij inzicht te verschaffen in de mechanismen achter vormvariatie.

Neolithicum

Na de thee was het de beurt aan twee Neolithische bijdragen. Ivo van Wijk en Sebastiaan Knippenberg bespraken de nederzetting Maastricht-Cannerberg. Met name het inzicht in de huizen en de dynamiek van de nederzetting bleek op deze vindplaats goed te documenteren. Daarnaast bleken er grote kuilen aanwezig die, naar analogie met vondsten in België, plekken betreffen waar in korte tijd zeer veel vuursteen is geslagen. Echte productiekuilen en een nieuw aspect voor de Nederlandse Bandkeramiek. Daarna vertelde Henk van der Velde over de ontdekkingen bij Oosterdalfsen, daar werd vorig jaar een groot grafveld van de Trechterbekercultuur, dat andere Neolithische icoon, ontdekt, evenals een huisplattegrond en een mogelijk aarden monument. Met name de spectaculaire vondsten en de potentie van de vindplaats als geheel sprongen in het oog.

De dag werd wederom afgesloten met een goed bezochte borrel in het Rijksmuseum van Oudheden en voor de liefhebbers een traditioneel bezoek aan de Chinees.

Volgend jaar is de steentijddag gepland op zaterdag 4 februari 2017.

Luc Amkreutz

Verslag
Pdf-bestand van het verslag van de 26ste Steentijddag in 2016
download bestand