Onderzoek collectie Oud Europa met NWO-Museumbeurs

12 mei 2016

Deel van de collectie Oud Europa in het depotDeel van de collectie Oud Europa in het depot
Glazen kannetje, toegevoegd aan de RMO-collectie in 1898, waarschijnlijk gevonden in DuitslandGlazen kannetje, toegevoegd aan de RMO-collectie in 1898, waarschijnlijk gevonden in Duitsland

Conservator Luc Amkreutz van het Rijksmuseum van Oudheden heeft van onderzoeksfinancier NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) een Museumbeurs ontvangen voor nieuw onderzoek naar de 'vergeten' collectie Oud Europa.

Twee jaar onderzoek naar 'verborgen' collectie

De komende twee jaar zal Amkreutz, conservator prehistorie, een aantal prangende vragen over deze verborgen verzameling proberen te beantwoorden. De museumcollectie Oud Europa bestaat uit duizenden archeologische voorwerpen uit o.a. Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Engeland, Hongarije en Rusland. Uit archeologisch oogpunt bezien zijn vele daarvan bijzonder waardevol en interessant. Toch raakte deze collectie, die in de negentiende en begin twintigste eeuw werd aangelegd, in vergetelheid. Weggestopt in de museumdepots bleef de collectie jarenlang vergeten.

Onderzoek, registratie en determinatie

Amkreutz’ project Europa verzameld. De zoektocht naar Europese Oudheden voor de Rijkscollectie Archeologie (1824-1970) moet in kaart brengen welke maatschappelijke drijfveren en invloeden van (inter)nationale politiek, wetenschap en publiek een rol speelden bij het aanleggen en later in onbruik raken van de verzameling. Daarnaast neemt Amkreutz de registratie en determinatie van de verzameling opnieuw onder de loep.

Verzameling uit de negentiende eeuw

Kort na de oprichting in 1818 door koning Willem I kregen de verzamelgebieden van het Rijksmuseum van Oudheden vorm. Behalve archeologie uit Egypte, de Klassieke Wereld, het Nabije Oosten en Nederland, was in de negentiende eeuw ook de verwerving van 'oudheden' uit andere Europese landen van groot belang. Maar in de tweede helft van de vorige eeuw verdwenen die allemaal in het depot en werd er nauwelijks meer naar omgekeken. Waarom?

Spiegel van een veranderend wereldbeeld

Met zijn onderzoeksproject zal Amkreutz, conservator van de collectie Nederland prehistorie, zich op de motieven achter deze ontwikkelingen richten. Een aantal zaken speelden hierin een duidelijke rol. Veranderende ideeën over de rol van Europese en Nederlandse archeologie bijvoorbeeld, of nieuwe opvattingen over verzamelethiek en -strategie in de negentiende en twintigste eeuw. Maar ook de rol van musea in relatie tot thema’s als nationalisme, status, educatie en volksverheffing waren cruciaal. Bovendien lijkt het bouwen aan een grote collectie in de negentiende en begin twintigste eeuw niet gespeend te zijn geweest van duidelijke nationalistische motieven. De verzameling Oud Europa lijkt aldus een spiegel van een veranderend wereldbeeld, dat Amkreutz met Europa verzameld zo volledig mogelijk in kaart gaat proberen te brengen.