Archeologen ontdekken 'Doggerlandmenu'

1 november 2016

Vis schoonmaken in de prehistorie (tekening © Martin Valkhoff, Archeologie gemeente Rotterdam BOOR)Vis schoonmaken in de prehistorie (tekening © Martin Valkhoff, Archeologie gemeente Rotterdam BOOR)

Zo’n achtduizend jaar geleden stond er vooral zoetwatervis op het menu van de jager-verzamelaars in 'Doggerland', het verdronken landschap tussen Nederland, Engeland en Denemarken. Dat concluderen Nederlandse archeologen op basis van isotopenonderzoek van prehistorische menselijke botresten uit de Noordzee. 

Zoetwatervis favoriet

Het isotopenonderzoek is uitgevoerd door de Universiteit Groningen, het Rijksmuseum van Oudheden, Stichting Stone en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het toont aan dat het menu van de Doggerland-bewoners in een periode van vierduizend jaar, tussen 9500 en 6000 v.Chr., geleidelijk overgaat van hoofdzakelijk vlees in vooral vis. Vooral zoetwatervis werd veel gegeten, evenals kleine dieren als otter, bever en watervogels.

Leven in een verdrinkend landschap

Tussen 9500 en 6000 v.Chr. warmde het klimaat op en de zeespiegel steeg gemiddeld zo’n twee meter per eeuw. Het laaggelegen Noordzeebekken liep vol met water. Dat er meer zoetwatervis op het menu stond, duidt erop dat mensen zich niet lieten wegjagen, maar gewoon hier bleven wonen. Juist in de uitgestrekte wetlands die in de delta’s van Maas, Rijn en Thames ontstonden was het goed toeven en konden ze voldoende voedsel vinden. 

Schatkist voor onze kust

Het botmateriaal dat voor het isotopenonderzoek is gebruikt, komt uit de Noordzee. Het wordt vooral gevonden in het opgespoten zand voor de kustversterking en grote projecten, zoals de Tweede Maasvlakte en de Zandmotor. Dit zand is afkomstig van de Noordzeebodem en bevat de overblijfselen van een uitgestrekt en grotendeels onontdekt prehistorisch landschap.

Vondsten in het museum

Verschillende vondsten en overblijfselen van de prehistorische bewoners van het verdronken Noordzeeland zijn onder meer te zien in het Rijksmuseum van Oudheden, op de afdeling Archeologie van Nederland. Het museum is ook één van de plekken waar vondsten afkomstig uit de Noordzee gemeld kunnen worden.


Dit onderzoek is onlangs gepubliceerd in Journal of Archaeological Science Reports (2016/10):
Van der Plicht, J., L.W.S.W. Amkreutz, M.J.L.Th. Niekus, J.H.M. Peeters, B.I. Smit, 'Surf'n Turf in Doggerland: Dating, stable isotopes and diet of Mesolithic human remains from the southern North Sea'.