Schenking: middeleeuws mes met decoraties over de liefde

14 februari 2014

Zijde 1 van het mesZijde 1 van het mes
Detail: man met fluit en vrouw met luitDetail: man met fluit en vrouw met luit
Zijde 2 van het mesZijde 2 van het mes
Detail andere zijde: Man en vrouw in innige omhelzingDetail andere zijde: Man en vrouw in innige omhelzing

Vlak voor Valentijnsdag ontving het Rijksmuseum van Oudheden een heel toepasselijke schenking voor de middeleeuwse collectie: een mes uit ca. 1500 met prachtige, ingegraveerde voorstellingen over de liefde. Het mes is gevonden in de afgegraven grond voor de bouw van het nieuwe stadhuis van Rotterdam. Het is met liefde aan het Rijksmuseum van Oudheden geschonken door de eigenaar, een lid van de vriendenvereniging van het museum.

Expliciete symboliek

Op het handvat staan aan beide zijden een man en een vrouw afgebeeld. Aan de ene kant zijn ze in een innige omhelzing verstrengeld, aan de andere kant spelen ze op een luit en een fluit. Vooral de expliciete symboliek van dat laatste hoefde je aan middeleeuwers niet uit te leggen, en ook nu nog moge duidelijk zijn waarvoor dit symbool stond. Waarschijnlijk is het mes destijds door een liefhebbende man cadeau gedaan aan de vrouw waarvan hij hield. Het mes is duidelijk intensief gebruikt, dus het cadeau is in vruchtbare aarde gevallen.

Tekst op handvat

Het kleine mes is 15 centimeter lang. Het is gemaakt van ijzer, waarover een handvat van messing is geschoven. Onder de afbeeldingen van de man en de vrouw ontrolt zich een banderol met tekst in het Middelnederlands. Ook aan de zijkanten van het handvat is tekst gegraveerd, in totaal vier regels. De ontcijfering daarvan is nog in volle gang, maar duidelijk is dat ook de tekst over de liefde gaat. Er staat onder andere 'myen hartgen' (mijn hartje) en de strekking van de tekst is dat het 'lijden doet' als je van je geliefde 'scheiden moet'.