Livius e-nieuwsbrief juli 2017: nieuws over de antieke wereld

7 juli 2017

Livius e-mailnieuwsbrief 142, juli 2017

Onderstaande berichten zijn afkomstig uit de e-mailnieuwsbrief van Livius, een maandelijkse gratis nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de berichten berust bij de redactie van de Livius Nieuwsbrief. Als u de nieuwsbrief elke maand zelf als e-mail wilt ontvangen, stuur dan een e-mail met dit verzoek aan Livius.

HET MOOISTE/BEMOEDIGENDSTE VAN DE MAAND

In onze erkend subjectief “het mooiste van de maand” genoemde rubriek dit keer een bericht dat misschien niet zo mooi is maar wel weer wat vertrouwen geeft: de beruchte Green Collection gaat 5500 voorwerpen teruggeven aan de rechtmatige eigenaar en betaalt een boete van drie miljoen dollar. Toelichting.

HET OUDE NABIJE OOSTEN

“Deep learning” en het lezen van spijkerschriftteksten. Dit kan interessant gaan worden.

Een database van bedreigde archeologische sites in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Een “virtueel museum” voor het oude Irak. Overigens zijn digitale musea vaak synoniem voor “we hebben het geld niet over voor een echt museum”.

En verder: FahrajAcemhöyük, het koninkrijk EdomSamen, en de Assyrische vorst Esarhaddon (12).

EGYPTE

Het oud-Egyptische DNA bevestigt vooral de (al verwachte) verwantschap van de bewoners van de Nijlvallei met die van het Midden-Oosten.

Om helemaal blij van te worden: de domesticatie van de kat (leest u mee, Piet Schreuders?).

De Kasteel van Amstel-prijs voor het nieuwsbericht waarmee op de schandaligste wijze naar aandacht wordt gehengeld, gaat naar dit artikel: slavernij in Egypte was precies dat – slavernij in Egypte. Er is geen enkele reden de Bijbel erbij te halen. Dit is dus het gezwam waarmee de oudheidkunde zichzelf voor schut zet bij iedereen die kan lezen.

Hoe lucratief is het roven van oudheden? Heel lucratief.

In het verlengde daarvan: Samuel Goudsmit (ja, de natuurkundige) nam tijdens de Tweede Wereldoorlog een Egyptisch reliëf mee uit Berlijn. Dat is nu teruggegeven.

En verder: heel erg vroege hiëroglyfenMinya, de boot van CheopsDashur, graf van een goudsmidLuxor, de verwoesting van GezerEsna en nog eens die kunstteen.

DE OUDE GRIEKEN

Hoe betrouwbaar is Herodotos?

En verder: MacedoniëAlexandrië en Grieken in Baktrië.

ROME EN ZIJN RIJK

Classica Silvia de Wild is een blog begonnen over Latijnse inscripties.

Een leuk stuk over paleograaf Roger Tomlin.

In de stad zelf: vondsten uit Metrolijn-C en de catacomben.

Een artikel over Romeins beton kreeg verbazingwekkend veel aandacht, hoewel er – als uw redacteur het allemaal goed begrijpt – weinig in staat dat niet al tien jaar geleden door Israëlische archeologen is vastgesteld.

De Nabateeërs: Humayma en watermanagement in Petra.

En verder: PtolemaisZerzevan en een redelijk overbodig artikel over gladiatoren.

BENOORDEN DE ALPEN

Het was moeilijk te missen dat het Rijksmuseum van Oudheden een prachtig zwaard uit de Bronstijd heeft gekocht.

Slecht nieuws uit Keulen: het Römisch-Germanisches Museum gaat zes jaar dicht. En daarbij blijft het niet: als het niet zo’n verschrikkelijk cliché zou zijn, zouden we haast schrijven dat de noodklok slaat over Nijmegen, waar de gemeenteraad redeloos en radeloos is en het erfgoed reddeloos.

Een spectaculaire vondst van gouden munten in de Betuwe documenteert hoe het koninkrijk van de Franken groeide in een laat-Romeinse context. Meer. En een vergelijking met de Visigoten.

Slingerstenen waren net zo dodelijk als pistoolkogels. Maar dat wist u natuurlijk uit Velsen.

Het maandelijkse lijstje uit Groot-Brittannië: Alderney,  OldburyYorkheuvelforten, een gezichtsreconstructie van een Pict en Tom Hazenberg maakt een wandeling.

En verder: Heiloo, het Keltische graf van Lavau, het grafveld van Krefeld-GellepDe Meern 1, de schepen uit Zwammerdam, een Germaans dorp bij een verlaten Romeins kamp.

ISRAËL, JODENDOM EN CHRISTENDOM

Koning Salomo is er weer eens met de haren bij gesleept en dat was nergens voor nodig: verfstoffen uit de Vroege IJzertijd hoef je niet te hypen, die zijn ook zo boeiend genoeg. Op soortgelijke wijze: een vroege inscriptie is ook fascinerend zonder dat je de Bijbel erbij haalt.

Een eerste kennismaking met de Bijbel: uw redacteur biedt een eigenzinnige leesstrategie: 1234 en een leesrooster. En nu we het toch hebben over de Bijbel: hoe vertalen we de proloog van het Johannesevangelie?

En verder: JeruzalemMachaerusCaesareaHippos.

OVERIG

Hysterische samenvatting van een artikel over DNA-continuïteit in Libanon (commentaar). En ook de kop dat Hollandse horden de bouwers van Stonehenge uitmoordden had wat minder gekund. Het onderzoek zélf is, zoals altijd, interessant genoeg om zonder sensatie te worden gepresenteerd.

Twee leuke artikelen over de (ongelooflijk wijde) verspreiding van Byzantijnse en Sassanidische voorwerpen.

In Toebosch’ Onvolprezen Eigen Tijdschrift een mooi stuk over de illegaal verworven voorwerpen in de Getty-collectie.

En verder: DNA-onderzoek naar antieke paarden (meer), een voorislamitische Arabische inscriptie, ’s werelds oudste broek, een website om metaaldetectorvondsten te documenteren en uitpuilende archeologische depots.

BOEKEN

De boekenrubriek in de Livius Nieuwsbrief wordt verzorgd door Roel Salemink van de Amsterdamse Athenaeumboekhandel, die u de boeken snel zal leveren als u gebruik maakt van de onderstaande links.

De nodige boeken over het antieke Iran deze maand. In de eerste plaats is er de Oxford Handbook of Ancient Iran waarin alle fasen van de oude geschiedenis in het gebied aan bod komen. Daarnaast is er ook The Two Eyes of the Earth. Art and Ritual of Kingship Between Rome and Sasanian Iran waarin Matthew Canepa de wereldrijken van het laat antieke Rome en het Sasanidenrijk naast elkaar legt en hun stijl van regeren met elkaar vergelijkt.

In Summoned to the Roman Courts. Famous Trials from Antiquity worden bekende en beruchte strafprocessen naast elkaar gezet om een beeld te geven van het Romeinse rechtssysteem. Een notoire zaak is de berechting van Jezus Christus. In Pontius Pilate. Deciphering a Memory wil Aldo Schiavone een beeld geven van het leven van de Romeinse gouverneur van Judea en probeert natuurlijk ook zijn rol in de veroordeling van Jezus tot de kruisdood te duiden.

De Amerikaanse Homerus-specialist Gregory Nagy schreef het boek Homer the Preclassic over de mondelinge traditie waarin de verhalen van de Ilias en Odyssee zijn ontstaan en overgeleverd.

Bij uitgeverij Damon verscheen een kloeke vertaling van Aulus Cornelius Celsus’ De Medicina, of De Geneeskunst, het deel van zijn encyclopedische werk dat was gewijd aan alles dat bekend was op het gebied van de antieke geneeskunst. De rest van zijn werk is verloren gegaan, maar dit gedeelte kunnen we nu lezen in de vertaling van onder meer John Nagelkerken en Julius Roos.

DWAASHEID

Dit is zó stompzinnig dat uw redacteur het niet eens uitleggen wíl en anders maakt het signaalwoord “paradigma” wel duidelijk dat het onzin is. Of u leest het hier.

Een verstandig stuk van Peter Burger over The Golden Bough.

EN TOT SLOT

Een crowdfundingsactie voor de Romeinse Katakomben in Valkenburg.

Toota witharsechwanoo!