Livius e-nieuwsbrief oktober 2009: nieuws over de antieke wereld

12 oktober 2009

Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)

Livius e-mailnieuwsbrief 47, oktober 2009

Onderstaande berichten zijn afkomstig uit de e-mailnieuwsbrief van Livius Onderwijs, een maandelijkse gratis nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de berichten berust bij de redactie van de Livius Nieuwsbrief. Als u de nieuwsbrief elke maand zelf als e-mail wilt ontvangen, stuur dan een e-mail met dit verzoek aan Livius.

De Saksen in Engeland 

Hét nieuws kwam deze maand uit de hele late Oudheid: de Staffordshire Hoard, vergelijkbaar met Sutton Hoo. Interpretatie hiero, prachtige foto's daaro. En nog wat soortgelijks en meer soortgelijks.

Egypte

De onvermijdelijke doctor Zahi Hawass is deze maand in Moskou en heeft het weer eens over de Taposiris-opgravingen. (U weet wel, die gehypete site waar Kleopatra niet ligt begraven.)

De "Hangende Kerk" van Cairo lijkt heropend te worden.

Het maandelijkse gesleep met mummies: een, twee, drie, vier.

En verder: zeer vroege contacten met wat later Galilea zou heten; een privédierentuin; Vallei der Koningen; Nefertiti is weer in het Egyptische Museum in Berlijn.

Mesopotamië

Na alle positieve berichten van de laatste maanden nu ineens allerlei verschillende artikelen over wat niet goed gaat in Irak: een, twee, drie, vier, vijf.

En verder: een museum in Basra, terugkerende archeologen, en een oeroud heiligdom in Dubai.

Iran

Meestal komt het nieuws over hoe slecht het wel niet gaat met de archeologie van Iran van kleine clubjes ballingen die de Iraanse autoriteiten in diskrediet willen brengen. Dit keer komt het nieuws uit Iran zelf.

En verder: nieuwe opgravingen bij Ramhormuz.

Griekenland, Bulgarije, Macedonië, Turkije en Cyprus 

Een hele interessante vondst in Eleutherna op Kreta, waar juwelen zijn gevonden uit de tiende eeuw v.Chr., de "dark ages". Zo duister zijn die inmiddels niet meer, maar de vondst is intrigerend.

Meer juwelen: uit Pella - uiteraard met vermelding van Alexander de Grote, hoewel het spul twee eeuwen ouder is. Voor Alexander moet u overigens in Mannheim zijn. Voorspelbaar politiek geneuzel hier.

Een leuke vondst voor de kust van Cyprus: een schip met amforen waarvan de herkomst kan worden vastgesteld - geen Griekse retsina, maar een Baux-de-Provence.

En verder: een dubbel graf in Troje; Prastion-Mesorotsos; de Dionysoscultus (met een wonderlijk verband met de Minoïsche cultuur); Thracisch koningsgraf bij Prilep; Starosel; Perperikon (nog eens); Karanovo; Iklaina; een enorm beeld van Apollo in Pamukkale (Hierapolis); het theater van Rhodope; een vuurtoren bij Patara; christelijke basiliek bij Zrze.

Rome en zijn rijk

Een interessante ontdekking in het uiterste oosten van Oostenrijk: drie Romeinse kampen bij Strebersdorf.

In de urbs ipsa, de stad zelf, werd de ontdekking van de eetzaal van Nero bekendgemaakt, hoewel een eetzaal al enkele jaren aan toeristen wordt getoond. Eén van die twee is dus niet de echte. Verder de vondst van een klein amfitheater bij Ostia, extra geld nodig het Colosseum, plus ontdekkingen bij de aanleg van Romes nieuwe metrolijn.

Een artikel over een statistische methode om aan de hand van muntschatten de ontwikkeling van de bevolkingsomvang van het Romeinse Rijk vast te stellen blijft steken in algemeenheden. De Duitse variant is evenmin erg verhelderend.

En verder: botten uit Pompeii; de oudste runen uit Noorwegen; hoe maak ik mijn eigen sandalen?

En het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Caistor St Edmund; Cambridge; Carlisle; Chester; Colchester; Coryton; en Bingham en Hallaton bewijzen dat niet alle Britse plaatsnamen beginnen met een C.

Romeinen in de lage landen

De hopeloze vormgeving van de webpagina mag u er niet van weerhouden te lezen over vondsten die samenhangen met het kanaal van Corbulo in Voorburg.

En verder: nieuwe Keltische sporen op de Heuneburg (OK, dat is wel wat zuidelijk voor de Lage Landen); IJzertijdgraven bij Groesbeek; de Slag in het Teutoburgewoud (nu eens geen overdreven beweringen); een Romeinse vindplaats bij Wiesbaden; Asse; Bernheze; Uden; in Aken zou een amfitheater onder de markt kunnen liggen; het lazaret van Oudenburg.

Overig

Het drinken van rundermelk, welbeschouwd een walgelijke culinaire innovatie (drinken koeien mensenmelk?), lijkt in het zesde millennium v.Chr. in Europa te zijn begonnen. Daarmee verwant: boter uit de Bronstijd.

Al eerder berichtten we over die Thor Heyerdahl-achtige expeditie om met een nagebouwd Fenicisch schip om Afrika heen te zeilen. Men is inmiddels weer op pad en heeft Salala in Oman bereikt (hier), en dat is zeker niet op de route van de Fenicische ontdekkingsreizigers. De reden van de omweg laat zich raden.

De herbouw van een Palestijns vluchtelingenkamp in het noorden van Libanon wordt vertraagd door de aanwezigheid van Romeinse resten. Even ten noorden van de grens, in Syrië, was het ook raak. Iets verder naar het oosten: koningsgraven in Qatna. En ook uit het zuiden van Libanon worden vondsten gemeld: Romeinse graven.

De Codex Sinaiticus is een van de oudst-bekende Bijbelmanuscripten. Een fragment daarvan is nu opgedoken; het zal de wereld niet schokken, maar het is opmerkelijk dat zelfs een van 's werelds beroemdste boeken nog geheimen kent.

Er komt een speelfilm over Hypatia, de beroemde heidense filosofe uit Alexandrië. Dat je af en toe iets aan de feiten moet veranderen om als film te overtuigen, is logisch, maar dat Synesios wordt aangeduid als "a firm believer in Christianity", gaat -voorzichtig uitgedrukt- wel heel erg ver. (En nog een commentaar.)

Helaas zijn er ook plannen I, Claudius nog eens te verfilmen. Er zijn momenten dat je als Nederlandssprekende de wereld zou willen toeschreeuwen dat Vestdijks Nadagen van Pilatus een véél betere roman is. Verfilm dat eerst eens, in plaats van de zoveelste overbodige remake te vervaardigen van wat niet eens zo'n geslaagde satire op de schandalen in het "House of Windsor" is.

En tot slot: het Belgische TV-programma Panorama besteedde aandacht aan de smokkel van Afghaanse oudheden naar Europa (meer); archeologie in Saoedi-Arabië (interessant);

Dwaasheid

Heerlijk, een dwaze theorie die we nog niet kenden: muntstukken uit de tijd van de aartsvader Jozef.

Je zou zeggen, nadat we het hele jaar zijn doodgegooid met de slag in het Teutoburgerwoud, dat iedereen nou wel weet dat Germania geen arm gebied was. Maar lees en huiver.

De Elgin soap

Korte inhoud van het voorafgaande:
http://en.wikipedia.org/wiki/Elgin_Marbles

Deze maand: een commentaar uit Le Monde. Een Franse bijdrage hadden we nog niet in deze reeks.

Internet

Het leukste dat deze maand online kwam: vijfenzeventig jaargangen Hermeneus.

Het British Museum maakt een reeks boeken openbaar, zoals deze. In het verlengde daarvan: alle inscripties uit Tripolitana (traag).

In Spanje volgt men Frankrijk en gaan allerlei wetenschappelijke tijdschriften online: Transoxiana, Complutum, Gerion, Hispania Epigraphica. En uit Polen krijgt u, gratis en voor niks, de Studies in Ancient Art and Civilization. Uw redacteur had nog nooit gehoord van dit tijdschrift met zijn pleonastische titel, maar ontdekte er allerlei leuke artikelen. Ook handig: Vroege wacht, ofwel alles wat u wilde weten over de Romeinse wachttorens uit Leidse Rijn.

En dat de Wiki niet altijd tot ellende hoeft te leiden: neem het artikel Mithraic Mysteries. Herzien door een bekende debunker, en gewoon met rust gelaten.

En tot slot

En voor alle pseudogeleerden die overal maar moedergodinnen willen zien, is dit een nuttig tegengif.