Livius e-nieuwsbrief december 2008: nieuws over de antieke wereld

9 december 2008

Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)Romeins ruitermasker (bruikleen Provincie Zuid-Holland)

Livius e-mailnieuwsbrief 37, 3 december 2008  

Onderstaande berichten zijn afkomstig uit de e-mailnieuwsbrief van Livius Onderwijs, een maandelijkse gratis nieuwsbrief voor mensen met belangstelling voor de antieke wereld. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de berichten berust bij de redactie van de Livius Nieuwsbrief. Als u de nieuwsbrief elke maand zelf als e-mail wilt ontvangen, stuur dan een e-mail met dit verzoek aan Livius.

Egypte

De National Geographic meldt de ontdekking van aanwijzingen voor mensenoffers in de vroeg-dynastieke tijd.

Er waren veel berichten over een nieuwe piramide in Saqqara. Het gaat om het graf van een koningin, dus u moet zich er geen grootse trappenpiramide bij voorstellen.

Een aardig artikeltje over high-tech onderzoek naar de Grote Piramide wordt ontsierd door een lastige lay-out. In het verlengde daarvan: de combinatie "grote piramide" + "geheime kamer" hoeft niet per se op onzin te duiden.

Merkwaardig artikel over een Britse opgraving in Meroĕ, de hoofdstad van het antieke Nubiĕ. De opmerking dat "Historians had written off the area as being of little archaeological interest" contrasteert nogal met het feit dat er elk jaar wel een boek over "the black pharaohs" verschijnt en er zelfs een film over wordt gemaakt. De vondsten zijn inmiddels uit Soedan overgebracht naar het British Museum.

En verder: malaria bij mummies, restauratie van een sarcofaag, en er is weer eens een voorstel gedaan voor de identificatie van een mummie.

Mesopotamië

Een van de grote historische raadsels is waarom onze voorouders de landbouw uitvonden; een leven als jager/verzamelaar is immers zoveel makkelijker en gezonder. Een Duitse geleerde oppert nu dat de akkerbouw eigenlijk een bijeffect is van een andere uitvinding, het brouwen van bier. En dat is serieuzer dan het klinkt.

En toen de akkerbouw eenmaal was uitgevonden, namen de migrerende boeren allerlei dingen mee naar andere landen - zoals de tuberculose.

Nog altijd worden voorwerpen uit het geplunderde museum van Bagdad teruggevonden, zoals in Libanon. Het museum blijft voorlopig gesloten + de stand van zaken in Babylon (meer...) en elders.

Iran en Centraal-Azië

Een koningsgraf uit de Vroege IJzertijd, in Iraans Koerdistan.

Zoals bekend is er een zoutmijn waar mummies worden gevonden van overleden mijnwerkers: griezelige, half-vergane maar herkenbare gezichten. De exploitatie van de mijn wordt nu opgeschort.

En verder: Persepolis; meer Persepolis; nog meer; pogingen het archeologisch erfgoed van Afghanistan veilig te stellen, en soortgelijke pogingen in Ahvaz (let niet op de foto, dat is Naqš-i Rustam).

Griekenland

Sommige steden doen ook werkelijk alles om toeristen te trekken, zoals Rhodos.

En verder: een Myceense importzwaard; Knossos; Sissi.

Rome en zijn rijk

Flauwe aandachttrekkerij voor een lezing over het Romeinse muntstelsel.

Nieuws uit de stad Rome: het archaïsche monumentje onder de Lapis Niger wordt weer opengesteld voor het publiek; opgravingen in het paleis van Caligula; een nieuwe Google Earth-toepassing laat je door het antieke Rome dwalen (download); een nekropolis.

En verder: een necropool bij Himera en een tombe in Ragusa, een graf uit de derde eeuw v.Chr., negen zuilen in een rivierbedding, Gabrevci, een mozaïek in Screbrenica, en mogelijke Romeinse site in Hongarije, het stadium van Puteoli, Romuliana, het graf van Macrinus, de generaal die model zou hebben gestaan voor de speelfilm Gladiator.

En het maandelijkse rijtje nieuws uit Groot-Brittannië: Bath; Brougham; Colchester; Penrith; Sandwich; de Muur van Hadrianus; meer Muur van Hadrianus (leuk); een graf in Schotland; en een onduidelijk item van de BBC met mooie foto's.

Romeinen in de Lage Landen

Een Romeins schip is ontdekt in Keulen, een offerplaats in Bergen op Zoom en een toren in Nijmegen, die behoorde bij de stadsmuur van de burgerlijke nederzetting Noviomagus. Plus: een Eburoonse muntschat in de buurt van Maastricht.

Hoe bouwden de Romeinen een fortmuur? Nou zo (opnames gemaakt tijdens het Romeinenfestival).

En verder: een juweel van een inscriptie in Dalheim (Luxemburg), een 3D-model van Keulen, een brug in Hogeloon, sporen van Romeinse veenontginning in Middelkerke.

Overig

Een Skythisch dorp in Hongarije; Iberische oorbellen in Spanje; debunking van oude "Baskische" voorwerpen; een Latijnse spellingscontrole; een filmversie van de TV-reeks "Rome"; nieuwe techniek om oude luchtfoto's voor archeologische doeleinden te gaan gebruiken.

De vertaling van een Grieks moppenboek trok minder aandacht dan de slimme reclame: een verwijzing naar Monty Python's Dead Parrot Sketch.

Een zeer oude Arabische inscriptie, uit de tijd dat men nog schreef zonder punten aan de letters toe te voegen om klinkers te noteren: dat klinkt te mooi om waar te zijn. En dat zal ook wel. Waar het om gaat is dit: westerse geleerden wijzen er vaak op dat sommige problemen bij de uitleg van de Koran verdwijnen als je aanneemt dat sommige klinkers zijn verwisseld. Dat is tegen het zere been van sommige moslims, die hebben geopperd dat er eerst een schrift was waarin klinkers wel werden aangegeven; die tekens zouden toen zijn verdwenen om de mensen te dwingen de Koran uit het hoofd te leren; en later zouden de klinkers weer zijn genoteerd met punten. De simpele tegenwerping was: waar zijn die oudste inscripties dan waarin de klinkers wel werden aangegeven? En voilà, nou is er ineens zo'n tekst gevonden. We wachten eerst maar eens op een labaratoriumuitslag, en het feit dat die niet is aangekondigd, geeft ernstig te denken.

Het gebruik van Latijn in officiële documenten wordt in een Engelse stad aan banden gelegd omdat het niet voor iedere burger begrijpelijk zou zijn. Nogal overdreven en onsmakelijke reacties ("ze proberen het Engels etnisch te zuiveren").

De Leuven Database of Ancient Books wil alle antieke boeken -een nogal wijd begrip- inventariseren. Noem een antieke tekst, en de database helpt je aan de manuscripten, hun vindplaats en publicaties met foto's. Dit zijn bijvoorbeeld de gegevens van Aristoteles' Staatsinstelling van de Atheners.

Dwaasheid 

De joodse tempel stond niet op de Tempelberg en de Graal is in Valencia (tip: lees gewoon deze roman - die is wel leuk).