RMO sluit aan bij onderzoeksproject mummiekisten

16 november 2011

De mummiekist van Gawtseshen tijdens onderzoek in het Rijksmuseum van Oudheden.De mummiekist van Gawtseshen tijdens onderzoek in het Rijksmuseum van Oudheden.
De restauraties van de schilderingen op de mummiekist van Gawtseshen lichten op (UV-fluorescentie).De restauraties van de schilderingen op de mummiekist van Gawtseshen lichten op (UV-fluorescentie).
De mummiekist van Gawtseshen op een foto uit 1916.De mummiekist van Gawtseshen op een foto uit 1916.

Met het tekenen van een contract in Vaticaanstad heeft het Rijksmuseum van Oudheden zich deze week officieel aangesloten bij het 'Vatican Coffin Project'. Dit is een internationaal onderzoeksproject van de Vaticaanse Musea, waarbij o.a. ook het Louvre betrokken is. Het project richt zich op een verzameling Egyptische houten mummiekisten uit de periode 1069-945 v.Chr., de nadagen van de oud-Egyptische beschaving.

Onderzoek naar originele kleuren

De kisten vormen een specifieke groep vanwege hun uitvoerige en kleurrijke beschildering. Door bestudering van de verflagen, -soorten en -technieken hopen de onderzoekers de exacte oorsprong en het originele uiterlijk van de mummiekisten vast te stellen. De meeste kisten verkeren momenteel in slechte staat: de verf bladdert af en de kleuren zijn vervaagd. De database met onderzoeksgegevens van het ‘Vatican Coffin Project' levert uiteindelijk de informatie op die nodig is om ze volgens de laatste stand van wetenschap te kunnen restaureren.

Project van de Vaticaanse musea

De afdeling 'Egyptische en Oriëntaalse Oudheden' van de Vaticaanse Musea begon het ‘Vatican Coffin Project' in 2008 met kisten uit de eigen collectie. Met de deelname van het Rijksmuseum van Oudheden komen daar nu vier sets bij. Het gaat om buitenkisten, middenkisten en plankdeksels. Multidisciplinaire teams van wetenschappers onderzoeken de beschilderde kisten met moderne onderzoekstechnieken, zoals chromatografie en spectometrie. Deze laatste techniek maakt het mogelijk om de verschillende verflagen individueel te analyseren en de originele kleuren te reconstrueren. Daarnaast onderzoeken de wetenschappers de pigmenten en schildertechnieken. Daardoor kan men de stijl van een kunstenaar herkennen, bepalen in welk atelier de kisten zijn gemaakt en achterhalen op welke manier ze vroeger zijn gerestaureerd.

Egyptische priesters

De meeste van de onderzochte mummiekisten zijn afkomstig uit Bab el-Gasus, een ondergrondse bergplaats in Thebe. Daar zijn in totaal 153 sets kisten gevonden uit de periode 1069-945 v.Chr. Dit was een tijd van politieke instabiliteit in het oude Egypte. Er was onrust en machtstrijd, en de hogepriesters van Amon in Thebe kregen steeds meer macht. Zij brachten de mummies van overleden priesters en hun grafgiften in veiligheid in de sobere, ondergrondse galerijen van Bab el-Gasus. De houten kisten zijn uitbundig gedecoreerd om de priesters, ondanks de eenvoud van hun graven, in het hiernamaals de rijkdom aan symboliek en spreuken mee te kunnen geven die voor hen essentieel was. Eind negentiende eeuw heeft de Egyptische overheid de kisten uit Bab el-Gasus verdeeld onder zeventien bevriende landen, waaronder Nederland, Frankrijk en Vaticaanstad.

Het Rijksmuseum van Oudheden kan deelnemen aan het ‘Vatican Coffin Project' dankzij de jaarlijkse steun van de BankGiro Loterij.